Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ : ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΞΟΔΟΣ;

Του Γιώργου Τοζίδη

 

«Ο αριθμός των ανέργων, σε παγκόσμιο επίπεδο, παρέμεινε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2006 παρά τη συνεχιζόμενη ισχυρή παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη», διαπιστώνει το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (Δ.Γ.Ε.) στην ετήσια μελέτη του «Παγκόσμιες Τάσεις της Απασχόλησης» που δημοσιεύτηκε στις 25.01.2007 (διαθέσιμη στο http://www.ilo.org).

Στην ίδια μελέτη σημειώνεται ότι «παρά το ότι εργάζονται περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ, ο αριθμός των ανέργων παρέμεινε, όλο το 2006, στο υψηλό των 195,2 εκατομμυρίων ή σ΄ ένα παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας 6,3%. Αυτό το ποσοστό ελάχιστα διαφέρει από την προηγούμενη χρονιά».

Η ανάλυση, κατά ηλικία και φύλο, των στοιχείων για την ανεργία επιτρέπουν την εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων για τις συνθήκες που επικρατούν στις κοινωνίες του νεοφιλελευθερισμού:

Το 44% των ανέργων είναι οι νέοι και οι νέες ηλικίας 15 – 24 ετών (περίπου 86,3 εκατομμύρια). Τα υψηλά ποσοστά ανεργίας είναι η επαρκέστερη εξήγηση για τα φαινόμενα βίας στις δυτικές μεγαλουπόλεις (βλέπε Παρίσι αλλά και Αθήνα), για την αύξηση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών αλλά και για τη διαρκώς αυξανόμενη μετανάστευση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα είχε και μια λεπτομερέστερη ανάλυση των μορφών απασχόλησης των νέων καθώς από τα στοιχεία π.χ. της Eurostat προκύπτει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των νέων απασχολούνται σε εργασίες μειωμένης αμοιβής και εξασφάλισης. Ακόμη τα υψηλά ποσοστά ανεργίας των νέων δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από την αύξηση του χρόνου σπουδών καθώς στον αριθμό των ανέργων συμπεριλαμβάνονται μόνο όσοι ζητούν εργασία και δεν βρίσκουν.

Η γυναικεία απασχόληση εξακολουθεί να υπολείπεται της αντίστοιχης ανδρικής: την τελευταία 10ετία το ποσοστό της γυναικείας απασχόλησης μειώθηκε από το 49,6% το 1996 σε 48,9% το 2006 ενώ η απασχόληση των ανδρών ήταν 75,7% το 1996 και 74% το 2006. Η συνεχιζόμενη υποαπασχόληση των γυναικών συνδέεται πλέον άμεσα και με τις νέες συνθήκες εργασίας που επιβάλλει ο νεοφιλελευθερισμός με αιχμή τα εξοντωτικά ωράρια που δεν επιτρέπουν στη γυναίκα εργαζόμενη να συνδυάζει εργασία και οικογένεια και την υποχρεώνουν στην επιστροφή στο σπίτι. Πρόσθετα οι εργαζόμενες γυναίκες απασχολούνται κύρια σε μορφές ευέλικτης απασχόλησης και αυτό έχει σαν συνέπεια την ακόμη μεγαλύτερη υποβάθμισή τους στους χώρους δουλειάς.

Η μελέτη είναι αποκαλυπτική και όσον αφορά το φαινόμενο των εργαζόμενων φτωχών (με ημερήσιο εισόδημα μικρότερο από USD 2): ο αριθμός τους ανήλθε σε 1,37 δισεκατομμύριο ανθρώπους, αριθμός που ελάχιστα διαφέρει από την προηγούμενη χρονιά. Το φαινόμενο των εργαζόμενων φτωχών είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης και τη μαύρη εργασία αλλά και του νέου δόγματος της “flexicurity” που φαίνεται να υιοθετεί η Ε.Ε.

Ένα από τα ευρήματα της μελέτης είναι και το ακόλουθο: «την τελευταία δεκαετία, η οικονομική ανάπτυξη προήλθε περισσότερο από τα αυξημένα επίπεδα παραγωγικότητας και λιγότερο από την αύξηση της απασχόλησης. Ενώ η παγκόσμια παραγωγικότητα αυξήθηκε κατά 26%, ο αριθμός όσων απασχολούνται σε παγκόσμιο επίπεδο ανήλθε μόνο κατά 16,6%». Αυτό που δεν αναφέρεται ρητά στη μελέτη, είναι ότι η αύξηση της παραγωγικότητας προέκυψε, κύρια, από τη μείωση του κόστους εργασίας (μείωση του αριθμού των εργαζομένων αλλά και της αμοιβής τους) και είχε σαν οικονομικό αποτέλεσμα την τεράστια αύξηση των επιχειρηματικών κερδών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, για να μειωθεί η ανεργία θα πρέπει να ενισχυθεί ο δεσμός της οικονομικής ανάπτυξης με την απασχόληση. Πρόσθετα αναφέρεται ότι η δημιουργία «πλήρους, παραγωγικής και αξιοπρεπούς απασχόλησης» είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη μείωση όχι μόνο της ανεργίας αλλά και του αριθμού των εργαζόμενων φτωχών. Μάλιστα αναφέρεται ότι η επίτευξη αυτού του στόχου αποτελεί και όρο για την επίτευξη διατηρήσιμης ανάπτυξης και οικονομικής μεγέθυνσης. Πόσο εφικτή είναι, όμως, αυτή η σύνδεση την ίδια στιγμή που όσες επενδύσεις γίνονται αποσκοπούν στη μείωση του αριθμού των απασχολουμένων ενώ κάθε ανακοίνωση για απολύσεις εργαζομένων συνοδεύεται από τα χειροκροτήματα της «επενδυτικής» κοινότητας;

Ένα εντυπωσιακό εύρημα της ίδιας μελέτης είναι και η διαπίστωση ότι για πρώτη φορά η παγκόσμια απασχόληση στις υπηρεσίες (40% του συνόλου) ήταν μεγαλύτερη από την απασχόληση στη γεωργία (38,7%) με τη βιομηχανική απασχόληση ν΄ ανέρχεται στο 21,3%. Αυτή η εξέλιξη δεν είναι άσχετη με την αυξανόμενη κυριαρχία των ευέλικτων μορφών απασχόλησης καθώς ο χώρος των υπηρεσιών είναι ο προνομιακός χώρος εφαρμογής τους.

Οι διαπιστώσεις της μελέτης ενός οργανισμού, που δεν χαρακτηρίζεται για τις ριζοσπαστικές του θέσεις (είναι χαρακτηριστικό ότι επελέγη από την κυβέρνηση της Ν.Δ. για τη μελέτη του ασφαλιστικού), επιβεβαιώνουν τη θέση πολλών μελετητών της εναλλακτικής αριστεράς (μεταξύ των άλλων A. Gorz, και G. Aznar)  ότι είναι πλέον αδύνατος ο στόχος της πλήρους και σταθερής απασχόλησης χωρίς ριζική ανατροπή του αναπτυξιακού υποδείγματος. Όταν την προηγούμενη δεκαετία, που η ανάπτυξη ήταν εξαιρετικά υψηλή, η ανεργία και η φτώχεια είτε παρέμειναν στα ίδια επίπεδα είτε μειώθηκαν ελάχιστα σε παγκόσμιο επίπεδο, τι θα γίνει όταν θα μειωθεί τα επόμενα χρόνια, όπως ήδη προβλέπουν πολλοί οργανισμοί (μεταξύ των οποίων το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα);

Η απάντηση στο ζήτημα της ανεργίας (αλλά και της φτώχειας) στις αναπτυγμένες χώρες είναι η αμφισβήτηση του κεντρικού ρόλου της εργασίας σ΄ αυτές τις κοινωνίες ως αποκλειστικής πηγής δικαιωμάτων. Η συνολική μείωση του εργάσιμου χρόνου (30ωρη και 4ήμερη εβδομάδα εργασίας, αύξηση της ετήσιας άδειας, συνέχιση των σπουδών με αμειβόμενη διακοπή του εργάσιμου βίου, μείωση των ορίων συνταξιοδότησης) και η αναδιανομή του εισοδήματος πρέπει να εγγραφούν και πάλι στις σημαίες των σωματείων και της αριστεράς.

Στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες απαιτείται μια συνολική αμφισβήτηση του αναπτυξιακού υποδείγματος που σήμερα είναι προσανατολισμένο προς τις εξαγωγές (άρα και στην προσπάθεια επίτευξης διεθνούς ανταγωνιστικότητας) και η στροφή σ΄ ένα υπόδειγμα που θα προσπαθεί να καλύψει, κατά προτεραιότητα, τις τοπικές ανάγκες με προστασία των εθνικών οικονομιών. Μόνο ένα τέτοιο υπόδειγμα σε συνδυασμό με τη διαγραφή των χρεών τους αλλά και την καταβολή ουσιαστικών αποζημιώσεων για την υπερεκμετάλλευση ανθρώπων και φυσικών πόρων, θα περιορίσει τη μετανάστευση και θα δώσει πραγματικές λύσεις στα ζητήματα της πείνας και της φτώχειας.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s