Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Του Γιώργου Τοζιδη

« Άνεργοι και ανέστιοι, φτωχοί,

ανήμποροι και ταπεινωμένοι,

όλο και περισσότερο στρέφονται σε οτιδήποτε

 και με οποιονδήποτε τρόπο θα μπορούσε

 να απαλύνει τις πληγές τους».

Αλ. Κορωναίου,

«Μια τραυματισμένη κοινωνία»,

Εφ. Συν./29.01.2013

 

 

Η σημαντικότερη επίπτωση της τριετούς εφαρμογής των μνημονιακών πολιτικών είναι η κατάρρευση της εργασίας. Η τεράστια αύξηση της ανεργίας, από 7,9% το Δ΄ τρίμηνο του 2008 σε 26% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2012 και ήδη υψηλότερα από 27% τους πρώτους μήνες του 2013, συνοδεύτηκε από την επέλαση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης και τη σημαντική αύξηση της αδήλωτης εργασίας. Η εκπόνηση ενός εναλλακτικού και αξιόπιστου σχεδίου για την αναστροφή αυτής της κατάρρευσης αποτελεί αναγκαίο όρο για την επιτυχία του αριστερού προγράμματος διεξόδου από την κρίση.

Για τον σκοπό αυτό απαιτείται η βαθύτερη γνώση των ιδιαίτερων στοιχείων της ανεργίας, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία τρία χρόνια.

Γενικά στοιχεία

 

 

2009

2012

Μεταβολή (%)

Απασχολούμενοι

4.461.544

3.679.074

-18

Άνεργοι

521.143

1.321.236

+154

Οικονομικά μη ενεργοί

3.312.469

3.341.853

+1

Η μεγάλη αύξηση της ανεργίας είχε σαν αποτέλεσμα, ήδη από το 2011, οι απασχολούμενοι να είναι σημαντικά λιγότεροι από τους άνεργους και τους μη οικονομικά ενεργούς. Το 2012, όπως προκύπτει από τον παραπάνω πίνακα, οι απασχολούμενοι είναι λιγότεροι κατά 984.015 άτομα.

Τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας καταγράφονται μεταξύ των νέων 15 – 24 ετών (57,8%) και ιδιαίτερα των νέων γυναικών (65%). Ως προς το επίπεδο εκπαίδευσης, τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται σε όσους δεν έχουν πάει καθόλου σχολείο (41,9%) και σε όσους έχουν απολυτήριο τριτάξιας μέσης εκπαίδευσης (30,9%).

 

Μεταβολή της απασχόλησης κατά κλάδο

(000 άτομα)

2009

2012

Μεταβολή

Γεωργία, Δασοκομία, Αλιεία

536,6

485,5

-10%

Βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας

586,8

411,7

-30%

Κατασκευές

368,8

187,5

-49%

Εμπόριο, Ξενοδοχεία, Εστιατόρια, Μεταφορές, Επικοινωνίες

1.407,1

1.190,7

-15%

Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, δραστηριότητες ακίνητης περιουσίας, εκμισθώσεις, επιχειρηματικές δραστηριότητες

447,5

418,2

 

-7%

Άλλες υπηρεσίες

1.161,9

1.029,1

-11%

Σύνολο

4.508,7

3.681,9

-18%

 

Τα μεγαλύτερα ποσοστά μείωσης της απασχόλησης καταγράφονται στη μεταποίηση και τις κατασκευές. Αντίθετα ο τομέας των υπηρεσιών εμφανίζει μικρότερα ποσοστά μείωσης της απασχόλησης. Σημειώνεται ότι η απασχόληση στον χρηματοπιστωτικό και ασφαλιστικό τομέας θα επηρεαστεί αρνητικά τα επόμενα χρόνια λόγω της συγκέντρωσης στον κλάδο μέσω των εξαγορών και συγχωνεύσεων.

Η μείωση της απασχόλησης στη μεταποίηση συμβαδίζει και με την κατάρρευση του δείκτη βιομηχανικής παραγωγής που παρουσιάζει την ακόλουθη εικόνα :

Κύριες ομάδες βιομηχανικών κλάδων (έτος βάσης 2005 = 100)

Ενέργεια 89,3
Ενδιάμεσα αγαθά 63,8
Κεφαλαιουχικά αγαθά 42,8
Διαρκή καταναλωτικά αγαθά 46,6
Μη διαρκή καταναλωτικά αγαθά 81,6

 

Δομή Απασχόλησης

  Δ΄ 3μηνο 2009 Δ΄ 3μηνο 2012
Πρωτογενής 12,3 13,2
Δευτερογενής 20,8 16,3
Τριτογενής 66,9 70,5
Σύνολο 100 100

 

Όπως προκύπτει από την εξέλιξη της δομής της απασχόλησης κατά την 3ετία 2009-2012, η αύξηση της ανεργίας έχει σαν αποτέλεσμα την υπέρμετρη αύξηση του τριτογενή τομέα (υπηρεσίες) όπου κυριαρχούν οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης αλλά και η αδήλωτη εργασία, σε βάρος του δευτερογενή τομέα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2012, σύμφωνα με την Ειδική Υπηρεσία Ελέγχου Ασφάλισης του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ., το ποσοστό της αδήλωτης εργασίας ήταν 36% (έναντι 30% το 2011) και το 42% των ανασφάλιστων εργαζομένων ήταν μετανάστες χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα (έναντι 40% το 2011). Οι κυριότεροι κλάδοι στους οποίους εντοπίστηκαν ανασφάλιστοι εργαζόμενοι ήταν : οι τουριστικές εποχιακές επιχειρήσεις, ο επισιτισμός και η διασκέδαση, η καθαριότητα και οι υπηρεσίες ασφαλείας, η φύλαξη παιδιών και ηλικιωμένων, η οικοδομή και οι ιδιωτικές σχολές – φροντιστήρια.

 

Η επέλαση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης

 

Η Ελλάδα μεταβάλλεται με ταχείς ρυθμούς σε ευέλικτη αγορά εργασίας όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας. Το 2012 το ποσοστό συμβάσεων μερικής (35,4%) και εκ περιτροπής (9,6%) απασχόλησης στις νέες προσλήψεις αντιστοιχούν στο 45% του συνόλου των συμβάσεων. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2011 ήταν 33,1%.

 

Η διόγκωση της φτώχειας

 

Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ τα νοικοκυριά που ζουν σε ακραία φτώχεια αυξήθηκαν από 57.726 (με σύνολο μελών 125.391) το πρώτο τρίμηνο του 2009 σε 269.169 (με σύνολο μελών 674.299) το τέταρτο τρίμηνο του 2012.  Βασικές αιτίες για την επέλαση της φτώχειας αποτελούν ο μεγάλος αριθμός των μακροχρόνια ανέργων (υπερβαίνουν το 50% του συνολικού αριθμού), ο μικρός αριθμός επιδοτουμένων ανέργων (μόλις το 18% του συνόλου) και το σύντομο χρονικό διάστημα χορήγησης των επιδομάτων ανεργίας.

 

Συμπεράσματα – Προτάσεις

 

Από τη συνοπτική παράθεση των παραπάνω στοιχείων για την απασχόληση στη χώρα μας γίνεται εμφανές ότι το πρόγραμμα για την έξοδο από την κρίση προϋποθέτει την εκπόνηση ενός σχεδίου αναστροφής της κατάρρευσης της εργασίας.

Η δυσκολία ανάστροφής προκύπτει από το γεγονός ότι την περίοδο 2000 – 2008, όταν το Α.Ε.Π. αυξανόταν κατά μ.ό. 4,1% το χρόνο, δημιουργήθηκαν 470 χιλιάδες θέσεις εργασίας. Ακόμη και αν υλοποιηθούν οι στόχοι των μνημονίων, ο μέσος όρος αύξησης του Α.Ε.Π. την περίοδο 2014 – 2020 δεν θα υπερβαίνει, σε καμιά περίπτωση, το 2,8%. Επιπλέον, το ξεπούλημα των δημόσιων επιχειρήσεων και υποδομών στο εγχώριο ή/ και το ξένο κεφάλαιο ελάχιστα θα συμβάλλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας (μάλλον το αντίθετο…), όπως έχει δείξει η μέχρι σήμερα εμπειρία (Ο.Τ.Ε., Εμπορική, Γενική κ.ά.). Ακόμη και η «βαριά βιομηχανία» της χώρας, ο τουρισμός, όχι μόνο δεν δημιουργεί, έστω εποχιακές θέσεις εργασίας, αλλά πρωταγωνιστεί στην αδήλωτη εργασία και την υπερεκμετάλλευση αλλοδαπών μαθητευομένων (κυρίως από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία).

Η εκπόνηση ενός αξιόπιστου προγράμματος για την αντιμετώπιση της ανεργίας και τη δημιουργία σταθερών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας πρέπει να αποτελέσει το συγκριτικό πλεονέκτημα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Ε.Κ.Μ. Ένα πρόγραμμα που θα θέσει βραχυπρόθεσμους στόχους : την ακώλυτη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και στα κοινωνικά αγαθά (ύδρευση, ενέργεια) και στη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς, τη ρύθμιση/ διαγραφή των χρεών προς το δημόσιο και τις τράπεζες και την αύξηση και χρονική επέκταση του επιδόματος ανεργίας. Που, στη συνέχεια, θα θέσει, με συγκεκριμένες επεξεργασίες ανά κλάδο, τις βασικές παραμέτρους του μακροπρόθεσμου στόχου: της παραγωγικής ανασυγκρότησης, αρχικά, σε τοπικό επίπεδο για την κάλυψη των βασικών αναγκών των τοπικών κοινωνιών και στη συνέχεια τη συνάρθρωσή τους σε ένα εθνικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης της οικονομίας με σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος. Με αυτό το πρόγραμμα πρέπει να συνδέονται η φορολογική πολιτική για τη χρηματοδότησή του και η εκπαιδευτική πολιτική για τη στήριξη της υλοποίησής του αλλά και την ανάσχεση της νεανικής μετανάστευσης ενώ απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του είναι η πολιτιστική αναγέννηση της χώρας. Η υλοποίηση αυτού του προγράμματος είναι ο απαραίτητος όρος για να αποκτήσει την αξιοπρέπειά του ο κόσμος της μισθωτής εργασίας και να γίνει ηγεμονική δύναμη στην κοινωνία.

 

 

Σημείωση : Τα στοιχεία του παρόντος άρθρου προέρχονται από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία (έρευνα εργατικού δυναμικού 2009 και 2012, ελληνική οικονομία δημοσίευση 19.04.2013).

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s