ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ : Ο ΑΓΩΝΑΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ «ΓΥΠΕΣ»…

Του Γιώργου Τοζίδη

 

Το 2001 η Αργεντινή προχώρησε σε αθέτηση πληρωμών για το δημόσιο χρέος της που τότε ανερχόταν σε 95 δισεκ. δολάρια. Στη συνέχεια το 2005 και το 2010 προχώρησε σε αναδιάρθρωση του χρέους της με την οποία συναίνεσε το 93% των πιστωτών της. Κάτοχοι ομολόγων που αρνήθηκαν να συναινέσουν, μεταξύ των οποίων το κερδοσκοπικό κεφάλαιο ElliottAssociates, προσέφυγαν σε δικαστήριο των Η.Π.Α. που στις 16 Ιουνίου εξέδοσε απόφαση με την οποία η Αργεντινή υποχρεώνεται να αποπληρώσει στο ακέραιο αυτά τα ομόλογα (περίπου 1 δισεκ. δολάρια) όταν αποπληρώνει και τους κατόχους των ομολόγων που εκδόθηκαν μετά την αναδιάρθρωση του χρέους.

Πως ξεκίνησαν όλα…

Η Αργεντινή αθέτησε τις πληρωμές για το δημόσιο χρέος της προκειμένου να τερματίσει την ύφεση που είχε συρρικνώσει κατά 28% την οικονομία της και είχε οδηγήσει σε δραστική υποτίμηση το νόμισμά της (μετά την αποσύνδεσή του από το δολάριο) με αποτέλεσμα η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού να βιώνει τη φτώχεια και την εξαθλίωση. Οι πληρωμές του χρέους σταμάτησαν μέχρι το 2005, όταν η κυβέρνηση πρότεινε στους ξένους πιστωτές της την ανταλλαγή των απλήρωτων ομολόγων με νέα χαμηλότερης ονομαστικής αξίας τα οποία δεσμευόταν ότι θα αποπληρώσει. Αυτή η πρώτη αναδιάρθρωση έγινε αποδεκτή από το 76% των πιστωτών της και αφορούσε σε δημόσιο χρέος 62,3 δισεκ. δολαρίων. Η κυβέρνηση τήρησε την υπόσχεσή της και μετά τη δεύτερη ανταλλαγή που πραγματοποιήθηκε το 2010 (12,4 δισεκ. δολάρια), περίπου το 93% των κατόχων ομολόγων είχε αποδεχθεί την ανταλλαγή με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος της Αργεντινής να ανέρχεται το 2013 στο 45,6% του Α.Ε.Π.* Επιπλέον το 2006 η χώρα εξόφλησε τα δάνεια που είχε λάβει από το Δ.Ν.Τ. συνολικού ύψους 9,5 δισεκ. δολαρίων.

Η αθέτηση πληρωμής του δημόσιου χρέους και στη συνέχεια η αναδιάρθρωσή του συνέβαλαν σημαντικά στην ανάκαμψη της οικονομίας της Αργεντινής, όπως προκύπτει από την εξέλιξη των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών της από το 2002 μέχρι το 2005 (βλέπε τον σχετικό πίνακα αλλά και τον αντίστοιχο με την εξέλιξη των ίδιων μεγεθών στη χώρα μας).

 

ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
Μεταβολή Α.Ε.Π. -3,4% -0,8% -4,4% -10,9% 9,0% 8,9% 9,2%
Ποσοστό Ανεργίας 16,1% 17,1% 19,2% 22,5% 17,3% 13,6% 11,6%
Δημόσιο Χρέος (%ΑΕΠ)  

43%

 

46%

 

54%

 

165%

 

139%

 

127%

 

87,1%

ΕΛΛΑΔΑ 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Μεταβολή Α.Ε.Π. -0,2% -3,1% -4,9% -7,1% -7,0% -3,9% 0,5%
Ποσοστό Ανεργίας 7,7% 9,5% 12,5% 17,7% 24,2% 27,3% 26,3%
Δημόσιο Χρέος (%ΑΕΠ)  

113%

 

130%

 

148%

 

170%

 

157%

 

174%

 

175%

Οι «γύπες» επιμένουν….

Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης της Αργεντινής, τα επενδυτικά κεφάλαια – γύπες αγόρασαν τα ομόλογα της χώρας, στη δευτερογενή αγορά, με μεγάλη έκπτωση (όπως έπραξαν και στην περίπτωση της Ελλάδας τα ίδια κεφάλαια αλλά και οι κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης με πρώτη και καλύτερη την Ε.Κ.Τ.) και γνώριζαν, από την αρχή, ότι θα ήταν πάρα πολύ δύσκολο να τα αποπληρωθούν στο 100% της αξίας τους. Για την προσφυγή τους στα αμερικανικά δικαστήρια αξιοποίησαν δύο στοιχεία: το αμερικανικό δίκαιο με βάση το οποίο είχαν εκδοθεί και την απουσία της «ρήτρας συλλογικής δράσης». Ανέλαβαν αυτόν τον κίνδυνο γιατί γνώριζαν ότι εάν επιτύχουν θα έχουν καταγράψει τα υψηλότερα κέρδη στην ιστορία των κερδοσκοπικών κεφαλαίων.

Πράγματι, η απόφαση του αμερικανικού δικαστηρίου δικαίωσε τους «γύπες» και υποχρέωσε την κυβέρνηση της Αργεντινής όχι μόνο να αποπληρώσει τα ομόλογα που δεν εντάχθηκαν στην αναδιάρθρωση στο 100% της αξίας τους αλλά απαγόρευσε και οποιαδήποτε πληρωμή στους κατόχους των νέων ομολόγων αν δεν αποπληρωθούν και οι παλιοί. Την ίδια περίοδο που εκδόθηκε αυτή η απόφαση, η κυβέρνηση της χώρας ολοκλήρωνε με επιτυχία τις διαπραγματεύσεις της με τα κράτη – πιστωτές της από το ClubParis (συνολικού ύψους 6,3 δισεκ. δολαρίων) και με την εταιρία RepsolS.A. για την αποζημίωσή της λόγω εθνικοποίησης της θυγατρικής της στην Αργεντινή.

Η κυβέρνηση αντέδρασε στη δικαστική απόφαση με βασικό επιχείρημα ότι καμιά χώρα δεν μπορεί να διαθέσει τα μισά συναλλαγματικά αποθέματά της (που σήμερα ανέρχονται σε 29 δισεκ. δολάρια) για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους της και να στερηθεί των αναγκαίων μέσων για να προστατεύσει τη συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματός της ή για να καλύψει τις βασικές ανάγκες των πολιτών της.

Οι αντιδράσεις στη δικαστική απόφαση ήταν πολλές. Πριν από λίγες μέρες, κατά τη διάρκεια της 28ης συνάντησης των υπουργών εξωτερικών του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, υιοθετήθηκε ψήφισμα συμπαράστασης στην κυβέρνηση της Αργεντινής από όλες τις χώρες εκτός των Η.Π.Α. και του Καναδά. Επιπλέον ακόμη και συστημικοί οικονομολόγοι, όπως ο νομπελίστας N. Roubini, διατύπωσαν σοβαρές αντιρρήσεις σχετικά με τη δικαστική απόφαση. Πιο συγκεκριμένα ο N. Roubini, σε άρθρο του στο ProjectSyndicate, χαρακτήρισε επικίνδυνη την απόφαση για δύο λόγους: «Πρώτον, το δικαστήριο αποφάσισε για πρώτη φορά ότι μία χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να αποπληρώνει τους πιστωτές που αποδέχθηκαν μία μεγάλη μείωση των απαιτήσεών τους μέχρις ότου αποπληρωθούν πλήρως όσοι δεν αποδέχθηκαν τη μείωση. Έτσι, γιατί ο οποιοσδήποτε μελλοντικός πιστωτής που ωφελείται από μια κανονική αναδιάρθρωση θα την αποδεχόταν αν γνώριζε ότι έστω και ένας να αρνείτο θα μπορούσε να εμποδίσει την αποπληρωμή των νέων απαιτήσεών του;

»Δεύτερον, αν όσοι κατακρατούν τα ομόλογα αποπληρώνονται πλήρως, η πλειοψηφία των πιστωτών που αποδέχθηκαν το «κούρεμα» μπορεί να αξιώσει, επίσης, να αποπληρωθεί πλήρως. Εάν αυτό συμβεί, το πρόβλημα με το χρέος θα ξαναπαρουσιαστεί, θα γίνει μη βιώσιμο και θα αναγκάσει την κυβέρνηση – σε αυτήν την περίπτωση την Αργεντινή που εξυπηρετεί το μεγαλύτερο μέρος του χρέους της – να προχωρήσει σε αθέτηση των πληρωμών προς όλους τους πιστωτές».

Συμπεράσματα

Η μάχη της Αργεντινής ενάντια στους διεθνούς «γύπες» πρέπει να αξιολογηθεί και στη χώρα μας:

1. Αποδεικνύεται πόσο σημαντικό είναι το δίκαιο που διέπει το δημόσιο χρέος. Η υπαγωγή των νέων ομολόγων που εκδόθηκαν για το PSI+ αλλά και αυτά που εκδίδονται για «την έξοδο στις αγορές» στο αγγλικό δίκαιο υπονομεύει τη διαπραγματευτική ικανότητα της χώρας έναντι των πιστωτών της.

2. Η ύπαρξη της «ρήτρας συλλογικής δράσης» είναι απαραίτητη προκειμένου να διασφαλισθούν τα συμφέροντα τόσο των πιστωτών όσο και των οφειλετών που συμφωνούν σε αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους.

3. Η απουσία ενός διεθνούς «δικαστηρίου» για την αναδιάρθρωση των κρατικών χρεών σε συνδυασμό με την υπερχρέωση των χωρών του ευρωπαϊκού νότου, αναγκάζουν τον HansWernerZinn, επικεφαλής του γερμανικού ινστιτούτου IFO, να δηλώνει, σε συνέντευξή του στο Bloomberg, ότι οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου χρειάζονται ελάφρυνση χρέους για να επανέλθουν στην οικονομική ανάπτυξη και οι πιστωτές τους πρέπει να πληρώσουν το κόστος. Ζήτησε, μάλιστα, να πραγματοποιηθεί μια ευρωπαϊκή διάσκεψη για την ελάφρυνση του χρέους των χωρών αυτών.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s