Τα θύματα της κρίσης στην Ε.Ε.

Τα θύματα της κρίσης στην Ε.Ε.

       

Του Γιώργου Τοζίδη

 

Μία νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο bruegel.org (The Growing Intergenerational Divide in Europe) καταγράφει τις αρνητικές συνέπειες της κρίσης στους νέους και τις νέες ηλικίας 15-24 ετών της Ε.Ε.

Η ανεργία των νέων 15-24 ετών αυξήθηκε κατά 7,8 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ 2007 και 2013, με αποτέλεσμα ένας στους τέσσερις νέους να είναι άνεργος το 2013. Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τους νέους και τις νέες που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης. Στις χώρες που βρίσκονται σε κρίση (Κύπρος, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία και Ισπανία) ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε περισσότερο από 7 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ 2007 και 2013, με τον υψηλότερο δείκτη (υψηλότερο του 20%) να καταγράφεται στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Στον αντίποδα αυτής της κατάστασης, στη Γερμανία, το σχετικό ποσοστό μειώθηκε από 8,9% σε 6,3%.

Οι δείκτες υλικής στέρησης (φτώχειας) είναι, επίσης, υψηλοί. Το σχετικό ποσοστό στους νέους κάτω των 18 ετών ανέρχεται σε 20%, με τα εθνικά ποσοστά να διαφοροποιούνται σημαντικά ανά κράτος-μέλος της Ε.Ε. και να κυμαίνονται μεταξύ 10% (Δανία, Φινλανδία, Σουηδία) και 40% (Λετονία, Ουγγαρία, Πολωνία).

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, τον Σεπτέμβριο 2015, 4.540.000 νέοι και νέες (κάτω των 25 ετών) ήταν άνεργοι στην Ε.Ε., από τους οποίους 3.113.000 στην Ευρωζώνη. Ο δείκτης νεανικής ανεργίας ήταν 20,1% στην Ε.Ε. και 22,1% στην Ευρωζώνη, ελάχιστα μειωμένος σε σύγκριση με τον Σεπτέμβρη 2014. Τα χαμηλότερα ποσοστά νεανικής ανεργίας καταγράφηκαν στη Γερμανία (7%-συνολικό ποσοστό 4,5%), Αυστρία (11%-5,7%), Δανία (11,2%-6,2%) και Ολλανδία (11,5% – 6,8%) και τα υψηλότερα στην Ελλάδα (48,6%-στοιχεία Ιουλίου 2015-συνολικό ποσοστό 25%), Ισπανία (46,7%-21,6%), Κροατία (43,1%-15,4%) και Ιταλία (40,5%-11,8%).

Η αύξηση των ποσοστών ανεργίας και φτώχειας των νέων στις χώρες που υπέφεραν περισσότερο από την κρίση αλλά και γενικότερα στην Ε.Ε. είναι πολύ ανησυχητική. Η ανεργία και η φτώχεια των νέων έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην παραγωγικότητα και τη δυνητική ανάπτυξη. Επιπλέον, σημαδεύει τους νέους ανθρώπους για ολόκληρη τη ζωή τους, μειώνει την παραγωγικότητά τους και συχνά τους αποκλείει από την αγορά εργασίας για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα απαξιώνοντας τις γνώσεις και τις δεξιότητες που έχουν αποκτήσει κατά την περίοδο της εκπαίδευσής τους. Ακόμη και όταν βρίσκουν κάποια θέση απασχόλησης, σπανίως αυτή συμβαδίζει με την αξιοποίηση των επιστημονικών γνώσεών τους.

Η νεανική ανεργία και φτώχεια έχει αρνητικές επιπτώσεις και στη δημογραφική εξέλιξη των κοινωνιών. Η εργασιακή και εισοδηματική ανασφάλεια και η ψυχολογική φθορά επηρεάζουν αρνητικά τις αποφάσεις των νέων σχετικά με τη δημιουργία οικογένειας.

Οι νέοι και οι νέες της Ε.Ε. είναι τα μεγαλύτερα θύματα των πολιτικών λιτότητας που ασκούνται. Η ανεργία είναι ένα από τα προϊόντα αυτών των πολιτικών, επηρεάζει όμως περισσότερο τους νέους και τις νέες από ό,τι τις υπόλοιπες ηλικιακές κατηγορίες. Απασχολούνται σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά σε μορφές άτυπης ή μερικής απασχόλησης, βρίσκονται σε υποδεέστερη θέση, όταν αναζητούν εργασία, σε σύγκριση με τους άνεργους μεγαλύτερων ηλικιών που διαθέτουν εργασιακή εμπειρία και εξειδίκευση και υφίστανται και τις συνέπειες των μεταρρυθμίσεων των συνταξιοδοτικών συστημάτων που ανεβάζοντας τα όρια ηλικίας για τη συνταξιοδότηση δεν επιτρέπουν τη φυσιολογική ανανέωση του εργατικού δυναμικού.

Οι πολιτικές λιτότητας στην Ε.Ε. διογκώνουν τις ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών και δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε μία ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων να δει τα όνειρα και τις προσδοκίες της να καταστρέφονται. Μόνη διέξοδος εξακολουθεί να αποτελεί η αύξηση των δημοσίων επενδύσεων στην κατεύθυνση παραγωγικής ανασυγκρότησης των χωρών που βρίσκονται σε κρίση, με ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας και των συνεταιρισμένων παραγωγών.

 

Advertisements

To νέο μνημόνιο θα αποτύχει! Η Αριστερά;


To νέο μνημόνιο θα αποτύχει! Η Αριστερά;

    

Του Γιώργου Τοζίδη

 

Το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης για την αποδοχή του νέου μνημονίου είναι ότι με αυτόν τον τρόπο αποφεύχθηκε η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη και η συνακόλουθη καταστροφή της οικονομίας. Είτε πρόκειται για συγγνωστή ή ασύγγνωστη πλάνη, τα αποτελέσματα και του νέου μνημονίου θα είναι μεγαλύτερη ανεργία και φτώχεια και ολοκλήρωση της μετατροπής της χώρας σε τουριστικό θέρετρο, φθηνό γηροκομείο και οικόπεδο για τη διακίνηση εισαγόμενων προϊόντων και ενεργειακών πόρων. Εάν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, δεν θα έχει σημασία εάν η χώρα βρίσκεται εντός ή εκτός της ευρωζώνης…

Τα προηγούμενα μνημόνια στηρίχθηκαν στο παρακάτω τρίπτυχο:

  1. Δανεισμός για την αποπληρωμή δανείων. Το ορατό αποτέλεσμα ήταν η εκτίναξη του δημόσιου χρέους και του σχετικού δείκτη (χρέος/ ΑΕΠ) στο 177% το 2014. Το νέο πρόγραμμα θα επιβαρύνει το δημόσιο χρέος με ένα επιπλέον 25% του ΑΕΠ με αποτέλεσμα να εκτιμάται ότι, μετά από δύο χρόνια, θα προσεγγίζει, σε ονομαστικούς όρους, το 200% του ΑΕΠ.
  2. Προσήλωση στην αυστηρή λιτότητα (δραστική μείωση μισθών και συντάξεων) και τη σκληρή δημοσιονομική προσαρμογή με στόχο την εμφάνιση πρωτογενών πλεονασμάτων που είχαν ως αποτέλεσμα μείωση κατά 25% του ΑΕΠ πρωτοφανή ανεργία και φτώχεια.
  3. Δομικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στην κοινωνική ασφάλιση, στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών με κοινό παρονομαστή την κατάργηση εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων και την απορρύθμιση των αγορών ώστε να κτυπηθεί η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.

Στο παραπάνω τρίπτυχο στηρίζεται και το νέο μνημόνιο. Όμως είναι ο ορισμός της βλακείας να πιστεύεις ότι εφαρμόζοντας την ίδια πολιτική, που τα πέντε προηγούμενα χρόνια παρήγαγε ύφεση, ανεργία και φτώχεια, τα αποτελέσματα θα είναι διαφορετικά (ανάπτυξη και ευημερία) επειδή τα μέτρα θα υλοποιούνται από μία «αριστερή» κυβέρνηση. Άλλωστε τα πρώτα μέτρα ήταν ενδεικτικά για το τι πρόκειται να επακολουθήσει: ο ΦΠΑ αυξήθηκε σε προϊόντα και υπηρεσίες πρώτης ανάγκης και όχι π.χ. σε προϊόντα και υπηρεσίες πολυτελείας, οι τράπεζες αναγορεύθηκαν σε προνομιακούς δανειστές σε βάρος του δημοσίου, των ασφαλιστικών ταμείων και των εργαζομένων και από τη νομοθετική υιοθέτηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις τράπεζες αφαιρέθηκαν οι διατάξεις για τον σεβασμό των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, την τήρηση των υποχρεώσεων προς τα ασφαλιστικά ταμεία και την ανάγκη ουσιαστικής διαβούλευσης με τα σωματεία των εργαζομένων.

Η ρύθμιση για τους πλειστηριασμούς τεκμηριώνει την εκτίμηση για την αποτυχία του προγράμματος. Δεν υπάρχει προηγούμενο παράδειγμα βελτίωσης της διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων με τη διευκόλυνση των τραπεζών να προχωρούν σε πλειστηριασμούς των ενυπόθηκων ακινήτων σε μία αγορά που έχει καταρρεύσει. Αντίθετα, οι συνέπειες θα είναι αρνητικές για τις τράπεζες καθώς τα έσοδα από τους πλειστηριασμούς θα υπολείπονται σημαντικά των ενυπόθηκων αξιών που είναι εγγεγραμμένες στα χαρτοφυλάκιά τους με αποτέλεσμα οι ζημίες τους να αυξάνονται και να αναγκάζονται σε πρόσθετες προβλέψεις και επί των εξυπηρετούμενων δανείων.

Ιδιωτικοποιήσεις

Η αμφισβήτηση για την επιτυχία του νέου προγράμματος επεκτείνεται και στο νέο ταμείο για τις ιδιωτικοποιήσεις. Ακόμη και οπαδοί των ιδιωτικοποιήσεων εκτιμούν ότι ζητείται από την Ελλάδα να προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις «με το πιστόλι στον κρόταφο», αμφισβητούν την εκτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων ενώ επισημαίνουν και τον κίνδυνο των εξευτελιστικών τιμών ενώ στηλιτεύουν και το γεγονός ότι το 75% των εσόδων θα κατευθυνθεί άμεσα ή έμμεσα στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Τα παραπάνω ερωτήματα είναι εύγλωττα. Πώς θα εκτιμηθεί η παρούσα αξία υποδομών (όπως ο σιδηρόδρομος και τα λιμάνια) που μπορούν να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκούς πόρους για την ανάπτυξή τους αφού έχουν, ήδη, ενταχθεί στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών; Πώς θα συμβάλλουν οι ιδιωτικοποιήσεις στην ανάπτυξη όταν, μέχρι τώρα, η ιδιωτικοποίηση κερδοφόρων δημόσιων επιχειρήσεων συνοδεύτηκε από κατάργηση χιλιάδων θέσεων εργασίας (π.χ. ΟΤΕ, ΟΠΑΠ) αλλά και από την εξαφάνισή τους από την αγορά (π.χ. Εμπορική Τράπεζα);

Συμπερασματικά, η Ελλάδα έχει ήδη υλοποιήσει μέτρα σκληρής λιτότητας, το ΑΕΠ έχει καταρρεύσει και έχει εισέλθει σε έναν κύκλο χρέους – αποπληθωρισμού. Στη θεωρία, το αντίδοτο είναι η αναθέρμανση της οικονομίας για να διαρραγεί αυτός ο κύκλος και να επανέλθει η οικονομία σε ρυθμούς ανάπτυξης. Αντί για την αναθέρμανση, το νέο μνημόνιο επιβάλλει τη λήψη και άλλων μέτρων λιτότητας και απορρύθμισης των αγορών. Για να μην υπάρχουν ψευδαισθήσεις, τα μέτρα που απαιτεί το ΔΝΤ για να συμμετάσχει στο νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης (ώστε να εκπληρωθεί ο σχετικός όρος που προβλέπεται στο άρθρο 13 του καταστατικού του ΕΜΣ) είναι σαφή: Όχι κατάργηση των προηγούμενων αντεργατικών ρυθμίσεων για τον βασικό μισθό, τη διαιτησία, τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και λήψη επιπλέον μέτρων για τις ομαδικές απολύσεις και την κήρυξη απεργιών. Ακόμη το ΔΝΤ ζητά την περαιτέρω μείωση των δημοσίων δαπανών όταν, σύμφωνα με την Eurostat, το 2014 μειώθηκαν κατά 10,7 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (το μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης στην Ε.Ε.-28).

Πέρα, όμως, από την αποτυχία ή επιτυχία του νέου προγράμματος, το πρόβλημα είναι η ίδια η δημοκρατία. Το ελληνικό Κοινοβούλιο δεν έχει καμία εξουσία να νομοθετεί χωρίς την έγκριση των δανειστών αλλά μόνο να εφαρμόζει τα θελήματά τους. Όπως έγραψε ο P. Mason: «Εάν η δημοκρατία δεν μπορεί να εκφράσει ψευδαισθήσεις και τρελές ελπίδες· εάν δεν μπορεί να εμπεριέχει αφηγήσεις συναισθημάτων και ιδανικών, πεθαίνει». Θα αφήσουμε τη δημοκρατία να πεθάνει στην πατρίδα μας;

 

*** Continue reading

Είναι η παγκοσμιοποίηση, ηλίθιε!

Είναι η παγκοσμιοποίηση, ηλίθιε!

     

 Του Γιώργου Τοζίδη

 

Μόνο το 25% των εργαζόμενων σε ολόκληρο τον πλανήτη εκτιμάται ότι έχει σταθερή εργασιακή σχέση, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ΔΟΕ) που δημοσιεύθηκε αυτήν την εβδομάδα. Συγκεκριμένα, στις χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία (που καλύπτουν το 84% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού), το 75% των εργαζομένων απασχολούνται με προσωρινές ή βραχυπρόθεσμες συμβάσεις, με άτυπες μορφές απασχόλησης χωρίς σύμβαση ή είναι αυτοαπασχολούμενοι ή απασχολούνται σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Ακόμη και μεταξύ των μισθωτών καταγράφεται ένα ποσοστό 42% που απασχολούνται με προσωρινές συμβάσεις.

Παρά το γεγονός ότι η μισθωτή απασχόληση επεκτείνεται συνεχώς, εξακολουθεί να αντιστοιχεί στο ήμισυ μόνο της παγκόσμιας απασχόλησης με τα σχετικά ποσοστά να διαφέρουν στις διάφορες περιοχές του πλανήτη. Για παράδειγμα, στις αναπτυγμένες οικονομίες και την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, περίπου οκτώ στους δέκα εργαζόμενους είναι μισθωτοί, όταν στη Νότια Ασία και την Υποσαχάρια Αφρική το αντίστοιχο ποσοστό είναι δύο στους δέκα. Στην Ελλάδα το ποσοστό της μισθωτής απασχόλησης είναι μόλις 62,4% (2014) όταν στην Ε.Ε. – 28 είναι 83,4% και στις χώρες υψηλού εισοδήματος 87,3%.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της έκθεσης είναι η αύξηση της μερικής απασχόλησης, ιδιαίτερα μεταξύ των γυναικών. Στην πλειοψηφία των χωρών για τις οποίες υπάρχει η σχετική πληροφόρηση, η μερική απασχόληση αυξήθηκε με ταχύτερους ρυθμούς σε σύγκριση με την πλήρη απασχόληση την περίοδο 2009-2013. Ο αριθμός των γυναικών που απασχολούνται με μερική απασχόληση ανέρχεται στο 24% σε σύγκριση με το 12,4% που αντιστοιχεί στους άντρες. Στην Ελλάδα το ποσοστό όσων απασχολούνται σε μη σταθερές μορφές ανέρχεται σε 52,7% όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ε.Ε. – 28 είναι 29,4% και στις χώρες υψηλού εισοδήματος 23,3%.

Η εισοδηματική ανισότητα αυξάνεται ή παραμένει υψηλή στην πλειοψηφία των χωρών – μία τάση που ενισχύεται από την αυξανόμενη παρουσία των μη σταθερών μορφών απασχόλησης, την αύξηση της ανεργίας και την απομάκρυνση από την αγορά εργασίας. Το εισοδηματικό χάσμα μεταξύ των εργαζομένων με σταθερή και αυτών με μη σταθερή απασχόληση έχει αυξηθεί κατά την προηγούμενη δεκαετία.

Σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή του ΔΟΕ, GuyRyder, «η μεταβολή που παρατηρούμε από την παραδοσιακή σχέση απασχόλησης σε μη σταθερές μορφές απασχόλησης συνδέεται σε πολλές περιπτώσεις με την αύξηση της ανισότητας και των δεικτών φτώχειας σε πολλές χώρες. Ακόμη περισσότερο, αυτές οι τάσεις διαιωνίζουν τον φαύλο κύκλο της ασθενικής παγκόσμιας ζήτησης και της αργής δημιουργίας θέσεων εργασίας που έχει χαρακτηρίσει την παγκόσμια οικονομία και πολλές αγορές εργασίας μετά την κρίση».

Ένα από τα ενδιαφέροντα ευρήματα της έκθεσης είναι η αυξανόμενη αναγνώριση ότι η ρύθμιση της εργασίας είναι απαραίτητη για να προστατευθούν οι εργαζόμενοι  από αυταρχική ή άδικη μεταχείριση και για να διευκολυνθεί η σύναψη ικανοποιητικών συμβάσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων.

Στις δυσμενείς, για τους εργαζόμενους, εξελίξεις έχει συμβάλλει και η διαπίστωση ότι η νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης έχει ενισχυθεί ελάχιστα στις περισσότερες χώρες και περιοχές, ενώ μειώθηκε στην Ευρώπη μετά το 2008 και το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Τα ευρήματα της έκθεσης του ΔΟΕ είναι ακόμη μία απόδειξη για τις αρνητικές εξελίξεις που έχει επιφέρει στον κόσμο της εργασίας η παγκοσμιοποίηση και η συνακόλουθη αποδόμηση του εθνικού κράτους.

 

Aντίδοτο στη μαύρη προπαγάνδα…

Aντίδοτο στη μαύρη προπαγάνδα…

Του Γιώργου Τοζίδη

     

Η δημιουργία ψευδών εντυπώσεων και η καλλιέργεια κλίματος πανικού σχετικά με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας αποτελούν βασικά όπλα για την υπονόμευση και τον εκβιασμό της κυβέρνησης κοινωνικής σωτηρίας όπως έδειξε και η ιστορία με το ηλεκτρονικό μήνυμα του συνεργάτη του κ. Στουρνάρα. Όμως, πόσο πραγματική είναι αυτή η εικόνα; Η στήλη παρουσιάζει την εξέλιξη μεγεθών τηςελληνικής οικονομίας, όπως αυτά δημοσιεύθηκαν από την ΕΛΣΤΑΤ και την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ).

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ:

1. Με βάση τα διαθέσιμα εποχικά διορθωμένα στοιχεία, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)σε όρους όγκου, κατά το 1ο τρίμηνο 2015, παρουσίασε μείωση κατά0,2%, σε σχέση με το 4ο τρίμηνο 2014, ενώ σε σύγκριση με το1ο τρίμηνο 2014 παρουσίασε αύξησηκατά 0,3%. Σημειώνεται ότι το πρώτο τρίμηνο του έτους, συγκρινόμενο με το αντίστοιχο του προηγούμενου έτους, είναι το πλέον αρνητικό όσον αφορά στη μεταβολή του ΑΕΠ μετά το 2011 (το 1ο τρίμηνο του 2014 είχε καταγραφεί μείωση 0,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2013 ενώ τα υπόλοιπα τρίμηνα είχαν θετικό πρόσημο).

2. Ο µέσος∆είκτηςΒιοµηχανικής Παραγωγής της περιόδου Ιανουαρίου – Μαρτίου 2015, σε σύγκριση µε τον αντίστοιχο ∆είκτη της περιόδου 2014, παρουσίασε αύξηση κατά 2,3%, έναντι µείωσης 2,5% που σηµειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του έτους 2014 προς το 2013.

3. Η συνολική αξία των εισαγωγών κατά το χρονικό διάστηµα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2015 ανήλθε στο ποσό των 10.999,2 εκατ. ευρώ έναντι 11.830,5 εκατ. ευρώ κατά το ίδιο διάστηµα του 2014, παρουσιάζοντας µείωση 7,0%. Όμως η αντίστοιχη µεταβολή χωρίς τα πετρελαιοειδή (που επηρεάζονται από την πτώση της τιμής του πετρελαίου) παρουσίασε αύξηση κατά 5,5 εκατ. ευρώ, δηλαδή 0,1%,καταρρίπτοντας το μύθο της μείωσης των εισαγωγών αγαθών λόγω των δυσμενέστερων εμπορικών όρων που επιβάλλουν οι προμηθευτές των ελληνικών επιχειρήσεων.

4. Η συνολική αξία των εξαγωγών Ιανουαρίου-Μαρτίου 2015 ανήλθε στο ποσό των 6.274,1 εκατ. ευρώ έναντι 6.387,3 εκατ. ευρώ κατά το ίδιο διάστηµα του 2014, παρουσιάζοντας µείωση 1,8%. Η αντίστοιχη µεταβολή χωρίς τα πετρελαιοειδή παρουσίασε αύξηση κατά 549,1 εκατ. ευρώ, δηλαδή 14,0%, διαψεύδοντας τις αρνητικές προβλέψεις ακόμη και του προέδρου των εξαγωγέων Β. Ελλάδος που δήλωσε ότι «η αβεβαιότητα που σκιάζει την πορεία της ελληνικής οικονομίας ανακόπτει το όποιο θετικό momentum είχε διαμορφωθεί υπέρ των ελληνικών εξαγωγών».

5. Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού για τον μήνα Φεβρουάριο 2015, οι απασχολούµενοι αυξήθηκαν κατά 55.454 άτοµα σε σχέση µε το Φεβρουάριο 2014 (αύξηση 1,6%) και κατά 7.662 άτοµα σε σχέση µε τον Ιανουάριο 2015 (αύξηση 0,2%).

Οι άνεργοι µειώθηκαν κατά 97.512 άτοµα σε σχέση µε το Φεβρουάριο 2014 (µείωση 7,5%) καικατά 15.097 άτοµα σε σχέση µε τον Ιανουάριο 2015 (µείωση 1,2%).

6. Όσον αφορά στο λιανικό εμπόριο, ο Εποχικά ∆ιορθωµένος∆είκτης Κύκλου Εργασιών, κατά τον µήνα Φεβρουάριο 2015, σε σύγκριση µε τον δείκτη του Φεβρουαρίου 2014, σηµείωσε µείωση κατά 3,1 % και σε σύγκριση µε τον αντίστοιχο δείκτη του Ιανουαρίου2015 σηµείωσε µείωσηκατά0,6 %.

Αντίστοιχα, ο Εποχικά ∆ιορθωµένος∆είκτης Όγκου, κατά το µήνα Φεβρουάριο 2015, σε σύγκριση µε το δείκτη του Φεβρουαρίου 2014, σηµείωσε µείωση κατά 1,4% και σε σύγκριση µε τον αντίστοιχο δείκτη του Ιανουαρίου2015 σηµείωσε µείωση κατά 1,3 %. Τα παραπάνω ποσοστά μεταβολής των λιανικών πωλήσεων δεν δικαιολογούν τις κραυγές για επικείμενη κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος:

1. Tον Μάρτιο 2015, o ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του εγχώριου ιδιωτικού τομέα παρέμεινε αμετάβλητος στο -2,5%, σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 639 εκατ. ευρώ (Μάρτιος 2014: αρνητική καθαρή ροή 729 εκατ. ευρώ).

2. Την περίοδο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 2015, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο εμφάνισε πλεόνασμα 20 εκατ. ευρώ έναντι πλεονάσματος 11 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2014, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 85,2%.

3. Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2015 το ταμειακό αποτέλεσμα της κεντρικής διοίκησης παρουσίασε έλλειμμα 918 εκατ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 1.141 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2014.

 

Ποια Ευρώπη;

Ποια Ευρώπη;

Του Γιώργου Τοζίδη

Την ώρα που γράφεται το σημερινό εράνισμα (Πέμπτη μεσημέρι) δεν έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο των διαπραγματεύσεων, μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης κοινωνικής σωτηρίας και των γερμανοκρατούμενων θεσμών της Eυρωζώνης. Όμως ποια είναι η σημερινή οικονομική κατάσταση της Ευρωζώνης;

Επτά χρόνια μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, η Ευρωζώνη των 19 κρατών-μελών πλήττεται από στασιμότητα, αποπληθωρισμό και υψηλή ανεργία ενώ είναι πάντοτε παρών ο κίνδυνος διάλυσής της (και όχι μόνο λόγω της Ελλάδας). Ο αποπληθωρισμός είναι στο -0,2% και ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης είναι σχεδόν μηδενικός (0,3% το 4ο τρίμηνο 2014 σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο). Αυτοί οι δύο δείκτες επιδρούν αρνητικά στη μείωση του δημοσίου χρέους που ανέρχεται στο 92,1% του AΕΠ της Ευρωζώνης (3ο τρίμηνο 2014). Το βάθος της κρίσης της Ευρωζώνης επιβεβαιώνεται και από τις, πάντα αισιόδοξες, προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2015 και το 2016: ο ρυθμός αύξησης του AΕΠ θα είναι 1,3% και 1,9% αντίστοιχα ενώ ο δείκτης πληθωρισμού θα είναι -0,1% και 1,3%. Επιπλέον, τον Δεκέμβριο 2014 η ανεργία βρισκόταν σε υψηλά επίπεδα (11,4% ή 18,1 εκατομμύρια άντρες και γυναίκες με τον αριθμό των νέων ανέργων, κάτω των 25 ετών, να ανέρχεται σε 3,3 εκατομμύρια). Η κρίση τραπεζών και δημόσιου χρέους του 2008 έχει μετατραπεί πλέον σε συνολική κρίση του ευρωπαϊκού υποδείγματος συμπεριλαμβάνοντας και τις τρεις μεγαλύτερες οικονομίες που αποτελούν τα 2/3 του AΕΠ της Ευρωζώνης: η Γερμανία ταλαντεύεται μεταξύ στασιμότητας και ύφεσης, η οικονομία της Γαλλίας έχει βαλτώσει και το AΕΠ της Ιταλίας είναι περίπου στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 2000.

Υψηλή ανεργία, χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και αποπληθωρισμός αυξάνουν τον αριθμό των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους και υπονομεύουν τον τραπεζικό τομέα των χωρών της Ευρωζώνης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην κορύφωση της κρίσης, στις ΗΠΑ ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων δανείων (μεδ) ήταν 5,6% ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ο αντίστοιχος δείκτης είναι σημαντικά υψηλότερος (π.χ. Ελλάδα, Κύπρος, Ιρλανδία, Ιταλία, Σλοβενία).

Αυτός ο φαύλος κύκλος κυβερνήσεων που επιβάλλουν μέτρα λιτότητας και περικόπτουν τις δημόσιες επενδύσεις, νοικοκυριών που δεν καταναλώνουν (είτε λόγω λιτότητας είτε λόγω προσδοκιών για μεγαλύτερη πτώση των τιμών) και τραπεζών που δεν δανείζουν δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για νέες τραπεζικές κρίσεις, που αυτή τη φορά θα είναι δύσκολο να αντιμετωπισθούν λόγω της υπερχρέωσης του δημόσιου τομέα.

Για την αντιμετώπιση της στασιμότητας και του αποπληθωρισμού, η ΕΚΤ αναγκάσθηκε να υιοθετήσει προγράμματα που αποσκοπούν στην παροχή ρευστότητας στον τραπεζικό τομέα με την προσδοκία ότι οι τράπεζες θα χαλάρωναν την πιστωτική πολιτική τους και θα χρηματοδοτούσαν την πραγματική οικονομία. Η πρώτη προσπάθεια με την παροχή φθηνού δανεισμού στις τράπεζες απέτυχε. Ο κύριος λόγος ήταν ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, που αποτελούν το 99% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, δεν είναι διατεθειμένες να προσφύγουν σε νέο δανεισμό σε ένα μακροοικονομικό περιβάλλον με τα χαρακτηριστικά αυτού της Ευρωζώνης.

Η ΕΚΤ αναγκάστηκε φέτος τον Ιανουάριο να εξαγγείλει ένα πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης ανάλογο αυτού που εφαρμόσθηκε στις ΗΠΑ μετά το ξέσπασμα της κρίσης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η ΕΚΤ θα προβεί στην αγορά περιουσιακών στοιχείων (τραπεζικών και επιχειρησιακών ομολόγων) συνολικού ύψους 1 τρισ. ευρώ προκειμένου να αντιμετωπισθεί ο αποπληθωρισμός και να ενισχυθεί η καταναλωτική δαπάνη. Εκτιμάται ότι και πάλι η πραγματική οικονομία δεν θα επηρεασθεί ενώ αντίθετα θα δημιουργηθούν «φούσκες» στα χρηματιστήρια μετοχών και εμπορευμάτων με μοναδικούς κερδισμένους τις τράπεζες και τα κερδοσκοπικά κεφάλαια.

Το ελληνικό ζήτημα επαναφέρει τη συζήτηση στην Ευρωζώνη και την Ε.Ε. στα πραγματικά προβλήματα που δεν είναι άλλα από τη διευθέτηση του υψηλού ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους και την έλλειψη ισχυρού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που θα χρηματοδοτούσε δημόσιες επενδύσεις στα κράτη- μέλη, προσανατολισμένες στην παραγωγή, την έρευνα, την καινοτομία και την προστασία του περιβάλλοντος. Η επιμονή της ελληνικής κυβέρνησης κοινωνικής σωτηρίας στο πρόγραμμά της είναι η καλύτερη υπηρεσία που μπορεί να προσφέρει η πατρίδα μας στην ευημερία των λαών της Ευρώπης.

 

Γιατί απουσιάζει η ουσιαστική αντιπαράθεση;

     

Του Γιώργου Τοζίδη

Μέχρι σήμερα (15/01) η εκλογική αντιπαράθεση έχει επικεντρωθεί στην κινδυνολογία και στην πιθανότητα εξόδου της χώρας από το ευρώ και καθόλου στις επιπτώσεις των μνημονιακών πολιτικών που υλοποίησε η συγκυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου αλλά και, πολύ περισσότερο, στην πρόταση για το εναλλακτικό αναπτυξιακό υπόδειγμα που έχει ανάγκη η ελληνική κοινωνία. Το σημερινό εράνισμα επιχειρεί να καταγράψει την εξέλιξη δύο κρίσιμων μεγεθών, της απασχόλησης και του δημόσιου χρέους, την περίοδο της συγκυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου. Αυτά τα δύο μεγέθη είναι αλληλοεξαρτώμενα: ούτε η ανεργία μπορεί να μειωθεί εάν δεν εξευρεθούν πόροι για δημόσιες επενδύσεις, ούτε η χώρα μπορεί να απαλλαγεί από το χρέος οριστικά εάν δεν υλοποιηθεί ένα πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης και δημιουργίας αξιοπρεπών θέσεων εργασίας.

1. Ενώ το Β΄ τρίµηνο του 2012 ο αριθµός των απασχολούµενων ανερχόταν σε 3.793.147 άτοµα, το Γ΄ τρίμηνο του 2014 ανήλθε σε 3.586.885 άτομα μειωμένος κατά 206.262 άτομα (-5,4%). Ο αριθμός των ανέργων, το αντίστοιχο χρονικό διάστημα αυξήθηκε κατά 60.609 άτομα, από 1.168.761 (ποσοστό 23,6%) σε 1.229.370 (25,5%). Η διαφορά οφείλεται στην αποχώρηση από την αγορά εργασίας ενός σημαντικού τμήματος του ενεργού πληθυσμού λόγω απογοήτευσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το Β΄ τρίμηνο του 2012 οι µακροχρόνια άνεργοι (αυτοί που αναζητούν εργασία για πάνω από 12 µήνες, ανεξάρτητα αν είναι «νέοι» ή «παλαιοί» άνεργοι) αποτελούσαν αντίστοιχα το 59,0% του συνολικού αριθμού, το Γ΄ τρίμηνο το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 75,4%.

Κατά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, η μεγαλύτερη μείωση καταγράφηκε στους κλάδους των κατασκευών (-56,6 χιλ. άτομα ή 27%), της μεταποίησης (-45,3 χιλ. ή 12,6%) και του χονδρικού-λιανικού εμπορίου (-49,1 χιλ. ή 7,2%).

Επιπλέον, το ποσοστό της µερικής απασχόλησης ανερχόταν στο 7,3% του συνόλου ενώ το Γ΄τρίμηνο 2014 ανέρχεται στο 9,5% του συνόλου των απασχολουμένων. Από το υποσύνολο αυτό των εργαζοµένων το 68,4% έκανε αυτή την επιλογή διότι δεν µπόρεσε να βρει πλήρη απασχόληση, το 6,4% για άλλους προσωπικούς ή οικογενειακούς λόγους, το 4,3% γιατί εκπαιδεύεται, το 2,2% διότι φροντίζει µικρά παιδιά ή εξαρτώµενους ενήλικες και το 18,7% για διάφορους άλλους λόγους. Τα υψηλότερα ποσοστά µερικής απασχόλησης καταγράφονται στους κλάδους της γεωργίας, του χονδρικού-λιανικού εµπορίου και του τουρισµού (17,2%, 15,9% και 12,8% του συνόλου των µερικώς απασχολουµένων αντίστοιχα).

2. Το χρονικό διάστημα 30/09/2012-30.09.2014 το συνολικό δημόσιο χρέος αυξήθηκε από 303.508,80 εκατ. σε 321.732,23 εκατ. (+18.223,43 εκατ. ή 6%). Μετά τη μείωση του δημόσιου χρέους που επιτεύχθηκε με το PSI+ και την επαναγορά ομολόγων, το δημόσιο χρέος επανήλθε σε αυξητικούς ρυθμούς κυρίως λόγω της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Την ίδια περίοδο άλλαξε δραματικά η εσωτερική διάρθρωση του χρέους: αυξήθηκαν κατά 50% τα δάνεια του μηχανισμού στήριξης (από 148.828,27 εκατ. σε 220.120,99 εκατ.) με ανάλογη περίπου μείωση των ομολόγων και βραχυπρόθεσμων τίτλων. Παράλληλα αυξήθηκε η μέση σταθμική υπολειπόμενη φυσική διάρκεια του χρέους από 6,30 έτη που ήταν πριν από το «κούρεμα» σε 16,50 έτη τον Σεπτέμβριο 2014.

Η επιβάρυνση του δημόσιου χρέους, προκειμένου να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες, είχε αιτιολογηθεί από τη μνημονιακή συγκυβέρνηση με το επιχείρημα της αποκατάστασης της αξιοπιστίας (ώστε να επιστρέψουν οι καταθέσεις) και της ρευστότητας (ώστε να χρηματοδοτηθεί η πραγματική οικονομία) του τραπεζικού συστήματος. Όμως ούτε το ένα συνέβη ούτε το άλλο:

α. Στις 31/12/2011 το σύνολο των καταθέσεων ανερχόταν σε 174.137 εκατ., μειώθηκε στα 161.373 εκατ. στα τέλη του 2012 για να παραμείνει στη συνέχεια σταθερό (31/12/2013: 163.052 εκατ.-31/10/2014: 164.251 εκατ.).

β. Συνεχίσθηκε η μείωση του τραπεζικού δανεισμού προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Στις 31/12/2011 το σύνολο των δανείων ανερχόταν σε 248.535 εκατ. και μειώθηκε σε 212.527 εκατ. στις 31/10/2014 (μείωση κατά 14,5% περίπου). Τη μεγαλύτερη μείωση κατέγραψε ο δανεισμός των επιχειρήσεων (-15,4% ή 18.544 εκατ.).

γ. Ακόμη χειρότερα: Οι τράπεζες αύξησαν, σε περίοδο κρίσης, τα μέσα πραγματικά επιτόκια δανεισμού από 4,6% (Ιούνιος 2012) σε 6,43% (Νοέμβριος 2014) αυξάνοντας παράλληλα και το επιτοκιακό περιθώριο (μέσο επιτόκιο δανείων – μέσο επιτόκιο καταθέσεων) από 3,16% σε 3,89% το ίδιο χρονικό διάστημα.

Ο δημόσιος έλεγχος του τραπεζικού συστήματος, το «κούρεμα» του δημόσιου χρέους και το πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης είναι οι προϋποθέσεις για την υλοποίηση του προγράμματος εξόδου από την κρίση. Τίποτα λιγότερο…

 

To κοινωνικό ζήτημα σήμερα…

To κοινωνικό ζήτημα σήμερα…

Του Γιώργου Τοζίδη

Η πρόσφατη δημοσίευση της έκθεσης του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας (ΔΓΕ) Παραγωγικές Θέσεις Εργασίας για την Ελλάδα αναδεικνύει τις δραματικές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και παράλληλα την τεράστια προσπάθεια που πρέπει να καταβληθεί για τη δημιουργία νέων θέσεων σταθερής και αξιοπρεπούς εργασίας.

Στο πλαίσιο του σημερινού ερανίσματος παρατίθενται τα στοιχεία της μελέτης που αφορούν στις εξελίξεις στην αγορά εργασίας:

1. «Το βάθος και η διάρκεια της ύφεσης έχουν οδηγήσει σε έντονη επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς εργασίας αλλά και των κοινωνικών συνθηκών. Έχει χαθεί μία στις τέσσερις θέσεις εργασίας που προϋπήρχαν της κρίσης. Το αποτέλεσμα είναι ότι το ποσοστό ανεργίας έφτασε στο 27,9% το πρώτο τρίμηνο του 2014 από 7,2% κατά το τρίτο τρίμηνο του 2008. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία από εθνικές πηγές της Ελλάδας, ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε ελαφρώς κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2014, φτάνοντας στο 26,6%. Εντούτοις, εάν υποτεθεί ότι η απασχόληση θα αυξάνεται με ρυθμό 1,3% ετησίως -που ήταν το μέσο ποσοστό αύξησης της απασχόλησης κατά τη δεκαετία πριν την ύφεση-, η Ελλάδα δεν θα επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα απασχόλησης πριν το 2034».

2. «Η σοβαρότητα της δυσχέρειας που επικρατεί στην αγορά εργασίας της Ελλάδας αντανακλάται επίσης στη διάρκεια της ανεργίας. Άνω του 70% των ανέργων βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας για περισσότερο από ένα έτος, ενώ σχεδόν οι μισοί εξ αυτών για περισσότερα από δύο έτη, γεγονός που θέτει σημαντικά ζητήματα, κυρίως όσον αφορά στην απώλεια δεξιοτήτων και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Ιδιαίτερη ανησυχία από την άποψη αυτή εμπνέει η ανεργία των νέων, η οποία, έχοντας αγγίξει το 56,7% το πρώτο τρίμηνο του 2014, καταλαμβάνει την υψηλότερη θέση στην Ε.Ε. -αυξημένη από 21,3% το τρίτο τρίμηνο του 2008. Επιπλέον, 20,6% των νέων ηλικίας 15 έως 24 ετών στην Ελλάδα βρίσκονταν εκτός εργασίας, εκπαίδευσης ή κατάρτισης το 2013- από 11,7% το 2008 αποτελώντας το τρίτο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. των 28, όπου ο μέσος όρος είναι περίπου 13%.

3. «Μέχρις ενός βαθμού, τα στοιχεία σχετικά με την ανεργία που παρατίθενται παραπάνω δεν καταδεικνύουν την πλήρη έκταση της δυσχέρειας στην οποία βρίσκεται σήμερα η αγορά εργασίας, κυρίως επειδή δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν την αύξηση του αριθμού των αποθαρρυμένων και των άεργων. Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των αποθαρρυμένων εργαζόμενων σχεδόν τριπλασιάστηκε μεταξύ 2007 και 2012 (τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία). Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2014, το ποσοστό συμμετοχής των ατόμων ηλικίας άνω των 15 ετών ήταν 51,9%, μειωμένο από 53,5% το 2008, το οποίο είναι το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. των 28 μετά την Ιταλία. Επίσης, ο αριθμός των Ελλήνων μεταναστών αυξήθηκε κατά 30% μεταξύ 2010 και 2012, με τους νέους υψηλής εκπαίδευσης να παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα φυγής από τη χώρα».

4. «Το ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας αυξήθηκε από ελαφρώς άνω του 20% το 2008 σε άνω του 44% το 2011 (εάν το όριο φτώχειας, που ορίζεται ως 60% του διάμεσου εισοδήματος, υπολογιστεί με βάση τα επίπεδα εισοδήματος του 2008). Επίσης, έχει ενταθεί η εισοδηματική ανισότητα. Σήμερα, από τους εγγεγραμμένους του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ) επίδομα ανεργίας λαμβάνει μόνο 10% περίπου».

5. «Παρά τη μείωση της απασχόλησης σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας, οι περισσότερες θέσεις εργασίας χάθηκαν σε τρεις βασικούς κλάδους: οικοδομή, μεταποίηση και λιανικό εμπόριο. Συνολικά, οι απολεσθείσες θέσεις εργασίας σε αυτούς τους τρεις κλάδους αντιπροσώπευαν τα δύο τρίτα περίπου της συνολικής καταστροφής θέσεων εργασίας από τα τέλη του 2008 έως το 2013. Οι περικοπές θέσεων εργασίας στη Δημόσια Διοίκηση, την Παιδεία και την Υγεία αθροιστικά αντιπροσώπευαν άλλο ένα 10% της συνολικής μείωσης της απασχόλησης».

6. «Ο αριθμός των αυτοαπασχολούμενων με προσωπικό -αν και αντιστοιχεί σε 10% της συνολικής απασχόλησης- παρουσίασε σημαντική πτώση. Από το πρώτο τρίμηνο του 2009 μέχρι την ίδια περίοδο του 2014, μειώθηκε κατά 42%. Ο αριθμός των αυτοαπασχολούμενων χωρίς προσωπικό μειώθηκε σε μικρότερο βαθμό».

Το σχέδιο για τη δημιουργία σταθερών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας θα έπρεπε να αποτελεί το βασικό όπλο για την ανατροπή της μνημονιακής κυβέρνησης…