To νέο μνημόνιο θα αποτύχει! Η Αριστερά;


To νέο μνημόνιο θα αποτύχει! Η Αριστερά;

    

Του Γιώργου Τοζίδη

 

Το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης για την αποδοχή του νέου μνημονίου είναι ότι με αυτόν τον τρόπο αποφεύχθηκε η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη και η συνακόλουθη καταστροφή της οικονομίας. Είτε πρόκειται για συγγνωστή ή ασύγγνωστη πλάνη, τα αποτελέσματα και του νέου μνημονίου θα είναι μεγαλύτερη ανεργία και φτώχεια και ολοκλήρωση της μετατροπής της χώρας σε τουριστικό θέρετρο, φθηνό γηροκομείο και οικόπεδο για τη διακίνηση εισαγόμενων προϊόντων και ενεργειακών πόρων. Εάν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, δεν θα έχει σημασία εάν η χώρα βρίσκεται εντός ή εκτός της ευρωζώνης…

Τα προηγούμενα μνημόνια στηρίχθηκαν στο παρακάτω τρίπτυχο:

  1. Δανεισμός για την αποπληρωμή δανείων. Το ορατό αποτέλεσμα ήταν η εκτίναξη του δημόσιου χρέους και του σχετικού δείκτη (χρέος/ ΑΕΠ) στο 177% το 2014. Το νέο πρόγραμμα θα επιβαρύνει το δημόσιο χρέος με ένα επιπλέον 25% του ΑΕΠ με αποτέλεσμα να εκτιμάται ότι, μετά από δύο χρόνια, θα προσεγγίζει, σε ονομαστικούς όρους, το 200% του ΑΕΠ.
  2. Προσήλωση στην αυστηρή λιτότητα (δραστική μείωση μισθών και συντάξεων) και τη σκληρή δημοσιονομική προσαρμογή με στόχο την εμφάνιση πρωτογενών πλεονασμάτων που είχαν ως αποτέλεσμα μείωση κατά 25% του ΑΕΠ πρωτοφανή ανεργία και φτώχεια.
  3. Δομικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στην κοινωνική ασφάλιση, στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών με κοινό παρονομαστή την κατάργηση εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων και την απορρύθμιση των αγορών ώστε να κτυπηθεί η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.

Στο παραπάνω τρίπτυχο στηρίζεται και το νέο μνημόνιο. Όμως είναι ο ορισμός της βλακείας να πιστεύεις ότι εφαρμόζοντας την ίδια πολιτική, που τα πέντε προηγούμενα χρόνια παρήγαγε ύφεση, ανεργία και φτώχεια, τα αποτελέσματα θα είναι διαφορετικά (ανάπτυξη και ευημερία) επειδή τα μέτρα θα υλοποιούνται από μία «αριστερή» κυβέρνηση. Άλλωστε τα πρώτα μέτρα ήταν ενδεικτικά για το τι πρόκειται να επακολουθήσει: ο ΦΠΑ αυξήθηκε σε προϊόντα και υπηρεσίες πρώτης ανάγκης και όχι π.χ. σε προϊόντα και υπηρεσίες πολυτελείας, οι τράπεζες αναγορεύθηκαν σε προνομιακούς δανειστές σε βάρος του δημοσίου, των ασφαλιστικών ταμείων και των εργαζομένων και από τη νομοθετική υιοθέτηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις τράπεζες αφαιρέθηκαν οι διατάξεις για τον σεβασμό των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, την τήρηση των υποχρεώσεων προς τα ασφαλιστικά ταμεία και την ανάγκη ουσιαστικής διαβούλευσης με τα σωματεία των εργαζομένων.

Η ρύθμιση για τους πλειστηριασμούς τεκμηριώνει την εκτίμηση για την αποτυχία του προγράμματος. Δεν υπάρχει προηγούμενο παράδειγμα βελτίωσης της διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων με τη διευκόλυνση των τραπεζών να προχωρούν σε πλειστηριασμούς των ενυπόθηκων ακινήτων σε μία αγορά που έχει καταρρεύσει. Αντίθετα, οι συνέπειες θα είναι αρνητικές για τις τράπεζες καθώς τα έσοδα από τους πλειστηριασμούς θα υπολείπονται σημαντικά των ενυπόθηκων αξιών που είναι εγγεγραμμένες στα χαρτοφυλάκιά τους με αποτέλεσμα οι ζημίες τους να αυξάνονται και να αναγκάζονται σε πρόσθετες προβλέψεις και επί των εξυπηρετούμενων δανείων.

Ιδιωτικοποιήσεις

Η αμφισβήτηση για την επιτυχία του νέου προγράμματος επεκτείνεται και στο νέο ταμείο για τις ιδιωτικοποιήσεις. Ακόμη και οπαδοί των ιδιωτικοποιήσεων εκτιμούν ότι ζητείται από την Ελλάδα να προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις «με το πιστόλι στον κρόταφο», αμφισβητούν την εκτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων ενώ επισημαίνουν και τον κίνδυνο των εξευτελιστικών τιμών ενώ στηλιτεύουν και το γεγονός ότι το 75% των εσόδων θα κατευθυνθεί άμεσα ή έμμεσα στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Τα παραπάνω ερωτήματα είναι εύγλωττα. Πώς θα εκτιμηθεί η παρούσα αξία υποδομών (όπως ο σιδηρόδρομος και τα λιμάνια) που μπορούν να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκούς πόρους για την ανάπτυξή τους αφού έχουν, ήδη, ενταχθεί στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών; Πώς θα συμβάλλουν οι ιδιωτικοποιήσεις στην ανάπτυξη όταν, μέχρι τώρα, η ιδιωτικοποίηση κερδοφόρων δημόσιων επιχειρήσεων συνοδεύτηκε από κατάργηση χιλιάδων θέσεων εργασίας (π.χ. ΟΤΕ, ΟΠΑΠ) αλλά και από την εξαφάνισή τους από την αγορά (π.χ. Εμπορική Τράπεζα);

Συμπερασματικά, η Ελλάδα έχει ήδη υλοποιήσει μέτρα σκληρής λιτότητας, το ΑΕΠ έχει καταρρεύσει και έχει εισέλθει σε έναν κύκλο χρέους – αποπληθωρισμού. Στη θεωρία, το αντίδοτο είναι η αναθέρμανση της οικονομίας για να διαρραγεί αυτός ο κύκλος και να επανέλθει η οικονομία σε ρυθμούς ανάπτυξης. Αντί για την αναθέρμανση, το νέο μνημόνιο επιβάλλει τη λήψη και άλλων μέτρων λιτότητας και απορρύθμισης των αγορών. Για να μην υπάρχουν ψευδαισθήσεις, τα μέτρα που απαιτεί το ΔΝΤ για να συμμετάσχει στο νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης (ώστε να εκπληρωθεί ο σχετικός όρος που προβλέπεται στο άρθρο 13 του καταστατικού του ΕΜΣ) είναι σαφή: Όχι κατάργηση των προηγούμενων αντεργατικών ρυθμίσεων για τον βασικό μισθό, τη διαιτησία, τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και λήψη επιπλέον μέτρων για τις ομαδικές απολύσεις και την κήρυξη απεργιών. Ακόμη το ΔΝΤ ζητά την περαιτέρω μείωση των δημοσίων δαπανών όταν, σύμφωνα με την Eurostat, το 2014 μειώθηκαν κατά 10,7 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (το μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης στην Ε.Ε.-28).

Πέρα, όμως, από την αποτυχία ή επιτυχία του νέου προγράμματος, το πρόβλημα είναι η ίδια η δημοκρατία. Το ελληνικό Κοινοβούλιο δεν έχει καμία εξουσία να νομοθετεί χωρίς την έγκριση των δανειστών αλλά μόνο να εφαρμόζει τα θελήματά τους. Όπως έγραψε ο P. Mason: «Εάν η δημοκρατία δεν μπορεί να εκφράσει ψευδαισθήσεις και τρελές ελπίδες· εάν δεν μπορεί να εμπεριέχει αφηγήσεις συναισθημάτων και ιδανικών, πεθαίνει». Θα αφήσουμε τη δημοκρατία να πεθάνει στην πατρίδα μας;

 

*** Continue reading

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ (2011) : ΧΡΗΣΙΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

 Του Γιώργου Τοζίδη

 

Στις αρχές Σεπτέμβρη δημοσιεύθηκε μία ενδιαφέρουσα έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ που αφορούσε στην απογραφή των κατοικιών (2011). Τα αποτελέσματα της απογραφής μπορούν να αξιοποιηθούν για:

  1. τον σχεδιασμό της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας και
  2. την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των πολιτών που στερούνται κατοικίας

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού – Κατοικιών 2011, το σύνολο των κατοικιών της χώρας ανήλθε σε 6.384.353 από τις οποίες 6.371.901 κανονικές¹ κατοικίες (ποσοστό 99,8%)  και 12.452 μη κανονικές² κατοικίες (ποσοστό 0,2%).

Από τις κανονικές  κατοικίες της χώρας το 64,7% είναι κατοικούμενες και το 35,3% κενές (το υψηλό ποσοστό των κενών κατοικιών εξηγεί και την «αδυναμία» της μνημονιακής κυβέρνησης να απαλλάξει τους ιδιοκτήτες τους από τον ΕΝΦΙΑ). Από τις κενές κατοικίες το 32,4% είναι εξοχικές, το 27,6% είναι δευτερεύουσες και το 20% είναι προς ενοικίαση. Η χώρα μας κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς το ποσοστό των κενών κατοικιών ακολουθούμενη από την Πορτογαλία (31,9%).

Το μεγαλύτερο ποσοστό των κανονικών κατοικιών, 22,6%, κατασκευάστηκαν την περίοδο 1971- 1980. Αυτή η διαπίστωση ανατρέπει μια διαδεδομένη αντίληψη για την κυριαρχία της οικοδομής την περίοδο 1946 – 1970 (25,2% του συνόλου). Την περίοδο έξαρσης του δανεισμού για αγορά κατοικίας (2001 και μετά) κατασκευάστηκαν 611.037 κανονικές κατοικίες (9,6% του συνόλου) με το ποσοστό των κενών να ανέρχεται σε 38,1% και να ανήκουν στην κατηγορία των εξοχικών (28%) και των προς ενοικίαση (22,1%).

Επίσης, ποσοστό 44,7% του συνόλου των κανονικών κατοικιών  βρίσκεται σε πολυκατοικίες με τη συντριπτική πλειοψηφία τους ( 96,1% ) να είναι σε αστικά κέντρα.

Από τα στοιχεία που αφορούν στην επιφάνεια (m2) των κατοικούμενων κανονικών κατοικιών του συνόλου της χώρας, προκύπτει ότι το 62% των κανονικών κατοικιών έχει επιφάνεια μεταξύ 60 και 119 τ.μ. ενώ μόνο το 5% περίπου έχει επιφάνεια μεγαλύτερη των 150 τ.μ. Με βάση τα στοιχεία για την επιφάνεια και σε συνδυασμό με τα άτομα που κατοικούν σε αυτές κατά μέσο όρο αντιστοιχούν 34,6 τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο. Το 84% των κανονικών κατοικιών διαθέτουν από 2 έως 4 δωμάτια.

Από τον πίνακα προκύπτει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό (73,2%) των κατοικούμενων κανονικών κατοικιών είναι ιδιοκατοικούμενες ακολουθούμενο από ποσοστό 21,7% που είναι ενοικιαζόμενες ενώ το υπόλοιπο 5,1% συγκαταλέγεται σε άλλο τύπο κυριότητας, συμπεριλαμβανομένης και της συνεταιριστικής ιδιοκτησίας.

Από την παράθεση των αποτελεσμάτων της απογραφής κατοικιών (2011) προκύπτουν χρήσιμα στοιχεία για τη διαμόρφωση της πολιτικής φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας: 1. Αποτελεί πάγια θέση της αριστεράς ότι η στέγαση είναι κοινωνικό δικαίωμα. Αυτό, στην πράξη, σημαίνει ότι προσδιορίζεται ένας ελάχιστος αριθμός τετραγωνικών μέτρων (τ.μ.) ανά ένοικο (π.χ. τα 35 τ.μ. που είναι και ο μέσος όρος που προκύπτει από την απογραφή) και μια ανώτατη τιμή ανά τ.μ. (π.χ. 2.000 ευρώ) που θα προσδιορίζουν το οικογενειακό αφορολόγητο ποσό. Για τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας (και όχι των μεμονωμένων ακινήτων)  μεγαλύτερης αξίας προτείνεται η καθιέρωση προοδευτικής κλίμακας (με πολλά κλιμάκια) αλλά και ο προσδιορισμός της χρήσης των εσόδων (π.χ. για την παιδεία και την υγεία).

  1. Η ύπαρξη μεγάλου αριθμού κενών κατοικιών προς ενοικίαση (στην Περιφέρεια Αττικής ανέρχονται σε 144.096 και στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας σε 92.134) τεκμηριώνει την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των αστέγων. Ανοίγει, επίσης, και την προοπτική αποζημίωσης των ιδιοκτητών αυτών των κατοικιών με την παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων ή παροχών σε είδος (π.χ. ανακαίνιση κατοικίας) αντί για την καταβολή ενοικίου.

 

 

 

 

 

¹ Κανονική κατοικία: σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, εννοείται η μόνιμη και ανεξάρτητη κατασκευή, η οποία αποτελείται τουλάχιστον από ένα κανονικό δωμάτιο και προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως κατοικία ενός νοικοκυριού για διάστημα ενός τουλάχιστον έτους.

² Μη κανονική κατοικία: σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, θεωρείται η κατασκευή από ευτελή και πρόχειρα υλικά, χωρίς προκαθορισμένο σχέδιο, προοριζόμενη ή μη για κατοικία, η οποία βρέθηκε κατοικούμενη κατά το χρόνο της Απογραφής (π.χ. καλύβα, παράπηγμα, τροχόσπιτο, βάρκα κλπ).

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΑΝΑΤΑΡΑΧΗ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ…

Του Γιώργου Τοζίδη

Η δημοσίευση από το Δ.Ν.Τ. των οικονομικών προβλέψεων του Απριλίου 2014 (WorldeconomicOutlook) επιβεβαίωσε ότι η ενδυνάμωση του παγκόσμιου ρυθμού αύξησης του Α.Ε.Π. (3,6% το 2014 και 3,9% το 2015) παραμένει εύθραυστη και άνιση. Ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού στις χώρες της Ευρωζώνης, η μεταφορά των κερδοσκοπικών κεφαλαίων από τις αναδυόμενες οικονομίες στις αναπτυγμένες και η επανεμφάνιση του πολιτικού κινδύνου θέτουν σε αμφισβήτηση την παγκόσμια ανάκαμψη και διαψεύδουν τους οπαδούς του μονόδρομου της παγκοσμιοποίησης.

 

  2012 2013 2014 2015
Η.Π.Α. 2,8% 1,9% 2,8% 3,0%
ΕΥΡΩΖΩΝΗ -0,7% -0,5% 1,2% 1,5%
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 0,9% 0,5% 1,7% 1,6%
ΓΑΛΛΙΑ 0,0% 0,3% 1,0% 1,5%
ΙΤΑΛΙΑ -2,4% -1,9% 0,6% 1,1%
ΙΣΠΑΝΙΑ -1,6% -1,2% 0,9% 1,0%
ΗΝ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ 0,3% 1,8% 2,9% 2,5%
ΙΑΠΩΝΙΑ 1,4% 1,5% 1,4% 1,0%

 

1. Η προβλεπόμενη αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης στις Η.Π.Α. θα συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια ανάπτυξη. Η ανάκαμψη στην αγορά ακινήτων και η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών θα είναι οι βασικοί τροφοδότες της αύξησης του Α.Ε.Π. στις Η.Π.Α.

2. Στην Ευρωζώνη ο ρυθμός ανάπτυξης ξαναγίνεται θετικός μετά από δύο χρόνια ύφεσης. Σε αυτήν την εξέλιξη αναμένεται να συμβάλλει η χαλάρωση της σφικτής δημοσιονομικής πολιτικής (λόγω των ευρωεκλογών) αλλά και η αναμενόμενη πιστωτική χαλάρωση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προκειμένου να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού. Η ανάκαμψη στην Ευρωζώνη θα εξακολουθήσει να είναι άνιση και να επηρεάζεται από την ισοτιμία του ευρώ, τα υψηλά ποσοστά δημόσιου και ιδιωτικού χρέους και την υψηλή ανεργία ιδιαίτερα των νέων.

3. Η ενίσχυση των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης στην Ιαπωνία εκτιμάται ότι θα προέλθει από την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων και των εξαγωγών. Η αύξηση του φόρου κατανάλωσης θα περιορίσει σημαντικά τα τελικά ποσοστά αύξησης του Α.Ε.Π.

 

  2012 2013 2014 2015
ΚΙΝΑ 7,7% 7,7% 7,5% 7,3%
ΙΝΔΙΑ 4,7% 4,4% 5,4% 6,4%
ΡΩΣΙΑ 3,4% 1,3% 1,3% 2,3%
ΒΡΑΖΙΛΙΑ 1,0% 2,3% 1,8% 2,7%

 

4. Οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες εξακολουθούν να συνεισφέρουν περισσότερο από τα 2/3 της παγκόσμιας ανάπτυξης. Για το 2014 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 4,9% και για το 2015 5,3% (έναντι 4,7% το 2013).

5. Οι ρυθμοί ανάπτυξης της Κίνας προβλέπεται να μην μεταβληθούν ουσιαστικά τη διετία 2014 – 2015. Οι κινεζικές αρχές αναζητούν ένα περισσότερο ισορροπημένο και διατηρήσιμο οικονομικό υπόδειγμα για τη χώρα τους που αναμένεται να επηρεάσει τους ρυθμούς αύξησης του Α.Ε.Π.

6. Οι υψηλοί ρυθμοί αύξησης του Α.Ε.Π. στην Ινδία προβλέπεται να προέλθουν από την αύξηση των επενδύσεων με δημόσια παρότρυνση και στήριξη. Ερωτηματικό για την εξέλιξη της οικονομίας της Ινδίας αποτελεί το αποτέλεσμα της εκλογικής διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη.

7. Η Ρωσία και οι οικονομίες της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών (Κ.Α.Κ.) υποβαθμίστηκαν λόγω των επιπτώσεων της ουκρανικής κρίσης.

8. Οι ρυθμοί αύξησης του Α.Ε.Π. της Βραζιλίας επηρεάζονται από τις πιέσεις που ασκούνται από τις αγορές στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και από την όξυνση των εσωτερικών ανισοτήτων.

Οι προβλέψεις για την αύξηση του παγκόσμιου Α.Ε.Π. μπορούν να ανατραπούν λόγω κινδύνων που μπορούν να προκύψουν από:

1. Τον χαμηλό πληθωρισμό στις αναπτυγμένες οικονομίες, ιδιαίτερα στην Ευρωζώνη. Εάν συνεχισθούν οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και δεν ληφθούν μέτρα πιστωτικής χαλάρωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, δεν αποκλείεται η εμφάνιση αποπληθωρισμού που θα επηρεάσει αρνητικά τόσο το κόστος δανεισμού όσο και το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος.

2. Τη μεταφορά κερδοσκοπικών κεφαλαίων από τις αναδυόμενες στις αναπτυγμένες οικονομίες και ιδιαίτερα στις οικονομίες του ευρωπαϊκού νότου όπου οι αποδόσεις είναι πλέον ελκυστικές και έχει απομακρυνθεί ο κίνδυνος πτώχευσης.

3. Την κρίση τόσο στην Ουκρανία όσο και στις θάλασσες της νοτιοανατολικής Ασίας που μπορεί να οδηγήσουν σε επιδείνωση των οικονομικών και εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των εμπλεκομένων μερών λόγω της αμφίπλευρης επιβολής κυρώσεων.