ΟΙ  ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ

Του Γιώργου Τοζίδη

Η δημοσίευση από την ΕΛΣΤΑΤ των στοιχείων για τις εμπορευματικές συναλλαγές της Ελλάδας την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2015 διέψευσε την προπαγάνδα για τις δήθεν καταστροφικές συνέπειες της επιβολής των κεφαλαιακών ελέγχων στις οικονομικές συναλλαγές. Αναλυτικά:

  1. Η συνολική αξία των εισαγωγών – αφίξεων ανήλθε στο ποσό των 43.580,9 εκατ. ευρώ έναντι 48.131,1 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2014, παρουσιάζοντας μείωση 9,5%. Η αντίστοιχη μεταβολή χωρίς τα πετρελαιοειδή, που επηρεάστηκαν από τη μείωση της τιμής του πετρελαίου, παρουσίασε αύξηση κατά 245,9 εκατ. ευρώ (+0,8%). Δηλαδή, παρά τους περιορισμούς στην κίνηση των κεφαλαίων, οι εισαγωγές όχι μόνο δεν μειώθηκαν αλλά, έστω οριακά, αυξήθηκαν.
  2. Η συνολική αξία των εξαγωγών – αποστολών ανήλθε στο ποσό των 25.804,4 εκατ. ευρώ έναντι 27.196,0 εκατ. ευρώ το 2014, παρουσιάζοντας μείωση 15,1%. Όμως, χωρίς τα πετρελαιοειδή, οι εξαγωγές παρουσίασαν αύξηση κατά 1.135,6 εκατ. ευρώ (+7,3%).
  3. Το αποτέλεσμα των παραπάνω μεταβολών ήταν το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου να παρουσιάσει μείωση κατά 15,1% συνολικά ή κατά 7,3% χωρίς τα πετρελαιοειδή, σε σύγκριση με το 2014.

Εάν η εξέλιξη του εμπορικού ισοζυγίου το 2015 διέψευσε τους κινδυνολόγους, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη της δομής του κατά τη μνημονιακή περίοδο (μετά το 2008).  Από τους πίνακες Ι και ΙΙ προκύπτουν τα ακόλουθα:

  1. Οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 19.364 εκατ. ευρώ ή κατά 31%. Η αντίστοιχη μεταβολή χωρίς τα πετρελαιοειδή ήταν μείωση κατά 17.270 εκατ. ευρώ ή κατά 35%.
  2. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 7.867 εκατ. ευρώ ή κατά 44%. Όμως σε αυτήν την αύξηση συνέβαλε η αύξηση των εξαγωγών πετρελαιοειδών καθώς χωρίς αυτά, οι εξαγωγές παρουσίασαν αύξηση κατά 2.324 εκατ. ευρώ ή κατά 14,6%.
  3. Όσον αφορά στη δομή των εισαγωγών, χωρίς τα πετρελαιοειδή, η μεγαλύτερη μείωση καταγράφηκε στα «Μηχανήματα και υλικό μεταφορών» (-47,6%), στα «Διάφορα Βιομηχανικά Είδη» (-40,8%) και στα «Βιομηχανικά Είδη» (-40,6%) και είναι αποτέλεσμα της μεγάλης ύφεσης και της πτώσης της παραγωγικής δραστηριότητας.
  4. Στην αντίστοιχη δομή των εξαγωγών, η αύξηση των εξαγωγών «Τροφίμων και ζώντων ζώων» (1.032,8 εκατ. ευρώ) κάλυψε το 44,4% της συνολικής αύξησής τους με αποτέλεσμα το ποσοστό τους στο σύνολο των εξαγωγών να ανέλθει από 18% το 2008 σε 21,4% το 2015.

Τα όσα εκτέθηκαν παραπάνω δείχνουν ότι η συνολική κατεύθυνση ενός προγράμματος παραγωγικής ανασυγκρότησης θα πρέπει, σε πρώτη φάση, να είναι η υποκατάσταση των εισαγωγών και η διατροφική αυτάρκεια της χώρας.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι – ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΤΑ ΕΤΗ 2008 – 2015

ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ 2008 2015
  ΠΟΣΑ (εκατ. €) % ΠΟΣΑ (εκατ. €) %
Τρόφιμα και ζώντα ζώα 5.380 8,5 5.085,8 11,7
Ποτά και καπνός 771 1,2 562 1,3
Πρώτες ύλες, μη βρώσιμες, εκτός καυσίμων 1.697 2,7 1.109,3 2,6
Ορυκτά, καύσιμα, λιπαντικά κλπ. 13.475 21,4 11.380,6 26,1
Έλαια και λίπη, ζωικής ή φυτικής προέλευσης 305 0.5 270,3 0,6
Χημικά προϊόντα 8.414 13,4 6.783,9 15,5
Βιομηχανικά είδη 8.188 13,0 4.859,6 11,1
Μηχανήματα και υλικό μεταφορών 16.694 26,5 8.750,1 20,1
Διάφορα βιομηχανικά είδη 7.909 12,6 4.681,7 10,8
Είδη και συναλλαγές μη ταξινομημένα 112 0,2 97,8 0,2
ΣΥΝΟΛΟ 62.945 100,0 43.580,9 100,00

 

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ – ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΤΑ ΕΤΗ 2008 – 2015

ΕΞΑΓΩΓΕΣ 2008 2015
  ΠΟΣΑ (εκατ. €) % ΠΟΣΑ (εκατ. €) %
Τρόφιμα και ζώντα ζώα 2.854 5,0 3.886,8 15,1
Ποτά και καπνός 598 3,3 667,1 2,6
Πρώτες ύλες, μη βρώσιμες, εκτός καυσίμων 783 4,4 1.031,1 4,0
Ορυκτά, καύσιμα, λιπαντικά κλπ. 2.056 11,5 7.599,4 29,5
Έλαια και λίπη, ζωικής ή φυτικής προέλευσης 362 2,0 718,8 2,8
Χημικά προϊόντα 2.339 13,0 2.721,4 10,5
Βιομηχανικά είδη 4.000 22,3 4.135,7 16,0
Μηχανήματα και υλικό μεταφορών 2.474 13,8 2.617,9 10,1
Διάφορα βιομηχανικά είδη 1.989 11,1 1.826,7 7,1
Είδη και συναλλαγές μη ταξινομημένα 481 2,7 599,6 2,3
ΣΥΝΟΛΟ 17.937 100 25.804,4 100,0

 

 

 

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια υπονομεύουν την παγκόσμια οικονομία

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια υπονομεύουν την παγκόσμια οικονομία

     

Του Γιώργου Τοζίδη

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η πολυδιάστατη κρίση που ξέσπασε το 2008 είναι και η εκτίναξη των μη εξυπηρετούμενων δανείων (μεδ) των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Μπορεί το πρόβλημα των μεδ στην Ελλάδα να είναι εξαιρετικά οξυμένο, λόγω της μεγάλης μείωσης των εισοδημάτων, της ανεργίας και της κερδοσκοπικής πολιτικής των τραπεζών. Ανάλογη, όμως, είναι η κατάσταση και σε πάρα πολλές χώρες του πλανήτη.

Επιχειρήσεις και νοικοκυριά βρίσκονται σε αδυναμία αποπληρωμής των δανειακών υποχρεώσεών τους λόγω της οικονομικής στασιμότητας που επέφεραν οι πολιτικές λιτότητας και διάλυσης του κοινωνικού κράτους και των εργασιακών σχέσεων. Η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια οικονομία προέρχεται από τα μεδ της Κίνας που εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 5 τρισεκατομμύρια δολάρια και αντιστοιχούν στο 50% περίπου του ΑΕΠ της χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο δανεισμός επιχειρήσεων και νοικοκυριών εκτοξεύθηκε από τα 9 στα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε μόλις επτά χρόνια (2008-2015).

Αλλά δεν είναι μόνο η Κίνα. Στις ΗΠΑ οι εταιρίες εξόρυξης σχιστολιθικού αερίου βρίσκονται σε αδυναμία αποπληρωμής των δανειακών υποχρεώσεών τους μετά την κατάρρευση των τιμών των καυσίμων ενώ διογκώνονται τα προβλήματα από τα μη εξυπηρετούμενα φοιτητικά δάνεια και τις οφειλές των πιστωτικών καρτών.

Στην Ευρώπη, οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα μεδ ανέρχονται σε περίπου 1 τρισεκατομμύριο ευρώ. Πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες δυσκολεύονται στη διαχείρισή τους και χρησιμοποιούν την παροχή ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όχι για να χρηματοδοτήσουν την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες που δημιουργούνται από τα μεδ. Πρόσφατα η κυβέρνηση της Ιταλίας ανακοίνωσε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα παροχής εγγυήσεων στις ιταλικές τράπεζες, προκειμένου να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους από τα μεδ.

Την περίοδο πριν από το 2008 επιχειρήσεις και νοικοκυριά δανείζονταν με χαμηλά επιτόκια για να υλοποιήσουν επεκτατικά επενδυτικά σχέδια ή να πραγματοποιήσουν αγορές που ελάχιστα συνδέονταν με τις πραγματικές ανάγκες τους. Η κρίση που ξέσπασε το 2008 και η συνακόλουθη επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας κατέστησε από δύσκολη έως αδύνατη την αποπληρωμή αυτών των δανείων. Σύμφωνα με τη θεωρία της διεθνούς τραπεζικής, οι τράπεζες θα έπρεπε να έχουν διαγνώσει τον πιστωτικό κίνδυνο από τη χορήγηση αυτών των δανείων και να είχαν λάβει τα κατάλληλα μέτρα (αυξημένες προβλέψεις). Όμως και σε αυτήν την περίπτωση η πράξη απείχε παρασάγγας από τη θεωρία: ο ενδοτραπεζικός ανταγωνισμός και η «ανάγκη» εμφάνισης υψηλής κερδοφορίας (ώστε να δικαιολογούνται οι τεράστιες αμοιβές των στελεχών) ήταν οι αιτίες για τη μη τήρηση των κανόνων ελέγχου των όρων παροχής τραπεζικών δανείων.

Η θεωρία καταπατήθηκε και στην περίπτωση της αντιμετώπισης των συνεπειών από τα μεδ οι τράπεζες θα έπρεπε να διαγράψουν τα μεδ από τους ισολογισμούς τους και να αναζητήσουν νέα κεφάλαια για την κάλυψη των ζημιών τους. Αντίθετα, προσέτρεξαν στο κράτος (αυτοί οι ορκισμένοι οπαδοί του νεοφιλελευθερισμού) για τη στήριξή τους με δημόσιο χρήμα, εκτοξεύοντας και τα δημόσια χρέη σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Το «παράδοξο» στην υπόθεση των μεδ είναι ότι η διευκόλυνση των δανειοληπτών να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους θα ενίσχυε την ανάκαμψη των οικονομιών καθώς θα απελευθερώνονταν εισοδήματα που θα κατευθύνονταν στην κατανάλωση ή/ και στην κάλυψη φορολογικών – ασφαλιστικών υποχρεώσεων. Τα εργαλεία υπάρχουν και είναι συμβατά με την τραπεζική θεωρία και πρακτική: αναδρομική μείωση επιτοκίων, άτοκη περίοδο επιμήκυνσης, χρονική περίοδο καταβολής ελάχιστης δόσης κ.ά. Όμως, η λήψη αυτών των μέτρων προϋποθέτει τον δημόσιο έλεγχο του τραπεζικού συστήματος που, αποδεικνύεται για μία ακόμη φορά, ότι δεν είναι ιδεολογική εμμονή αλλά αδήριτη κοινωνική αναγκαιότητα.

Aτάκτως Ερριμμένα(;)

Aτάκτως Ερριμμένα(;)

Του Γιώργου Τοζίδη

Οι σκληρές διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης με τους δανειστές της είναι φυσιολογικό να έχουν αποσπάσει την προσοχή και να μην σχολιάζονται γεγονότα και εξελίξεις που συμβαίνουν είτε σε παγκόσμιο είτε σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο του σημερινού ερανίσματος παρατίθενται τρεις εξελίξεις που αφορούν άμεσα ή έμμεσα και τη χώρα μας.

1. Ελάχιστα έχουν γραφτεί σχετικά με τις εξελίξεις στην Ασιατική Τράπεζα Υποδομών και Επενδύσεων που θα διαθέτει αρχικό κεφάλαιο 50 δισ. δολαρίων. Πρόκειται για την καθοδηγούμενη και χρηματοδοτούμενη από την Κίνα προσπάθεια δημιουργίας εναλλακτικών θεσμών προς την Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Περισσότερες από 40 χώρες έχουν ζητήσει να συμμετάσχουν μεταξύ των οποίων χώρες της Ευρώπης (Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο) και της Ασίας (Ινδία, Βιετνάμ, Ν. Κορέα, Ταϊλάνδη, Σιγκαπούρη) και πρόσφατα η Ιαπωνία και η Αυστραλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η μεγάλη συμμετοχή κρατών γίνεται παρά τις αγωνιώδεις προσπάθειες των ΗΠΑ να υπονομεύσουν την προσπάθεια της Κίνας.

Πώς γίνεται, όμως, και κράτη που εξαρτώνται άμεσα για την ασφάλειά τους από την στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, να αγνοούν τις προσταγές του ηγεμόνα και να εντάσσονται σε μια προσπάθεια που αμφισβητεί τα συμφέροντά του στην περιοχή; Η απάντηση βρίσκεται στην ανυποληψία στην οποία έχουν περιπέσει θεσμοί όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ. Η επενδυτική πολιτική που ακολουθεί η Κίνα διαφέρει ουσιαστικά καθώς στις χώρες που επενδύει δεν επιβάλλει μακροοικονομικές δεσμεύσεις αλλά προσπαθεί να συνδυάσει τα δικά της συμφέροντα με αυτά των κρατών-αποδεκτών των επενδύσεων. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η συμμετοχή στην τράπεζα ευρωπαϊκών κρατών-μελών της Ε.Ε. που αφήνουν έκθετους όσους στην Αριστερά απορρίπτουν ως εθνικιστική την προσέγγιση της Ελλάδας με την Κίνα (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αυτή η προσέγγιση θα πρέπει να γίνει χωρίς όρους).

2. Η Eurostat δημοσίευσε, πρόσφατα, τα στοιχεία για τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους της Ε.Ε. και των κρατών-μελών. Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, οι κυριότεροι εμπορικοί εταίροι από τους οποίους η Ε.Ε. εισάγει προϊόντα είναι η Κίνα (18% των εισαγομένων προϊόντων) οι ΗΠΑ (12%) και η Ρωσία (11%). Οι κυριότεροι εμπορικοί εταίροι της Ελλάδας είναι η Ρωσία (10%), η Γερμανία (10%) και το Ιράκ (8%). Η χώρα μας έχει το δεύτερο μικρότερο ποσοστό (49%) ενδοκοινοτικών εισαγωγών (το μικρότερο κατέχει η Ολλανδία με 46%) ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στο σύνολο της Ε.Ε. ανέρχεται σε 63%.

Οι κυριότεροι εμπορικοί εταίροι προς τους οποίους η Ε.Ε. εξάγει προϊόντα είναι οι ΗΠΑ (18% των εξαγομένων προϊόντων) η Κίνα (10%) και η Ελβετία (8%). Οι κυριότεροι εμπορικοί εταίροι της Ελλάδας είναι η Τουρκία (12%), η Ιταλία (9%) και η Γερμανία (7%). Η χώρα μας έχει το μικρότερο ποσοστό (48% – μαζί με τη Μάλτα και το Ην. Βασίλειο) ενδοκοινοτικών εξαγωγών. Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι το ποσοστό των ενδοκοινοτικών εξαγωγών της Γερμανίας που ανέρχεται στο 58% του συνόλου των εξαγωγών της.

3. Από τα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat για την εξέλιξη του Μέσου Ωριαίου Εργατικού Κόστους στη συνολική οικονομία (εξαιρούνται ο πρωτογενής τομέας και η Δημόσια Διοίκηση) προκύπτουν ενδιαφέροντα στοιχεία.

Το μέσο ωριαίο εργατικό κόστος μειώθηκε την περίοδο 2008-2014 μόνο στη χώρα μας μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν σε μνημόνια, ενώ την περίοδο 2004-2014 το σχετικό κόστος μειώθηκε μόνο στην Ελλάδα μεταξύ όλων των κρατών-μελών της Ε.Ε. Παρά τη μείωση του ωριαίου εργατικού κόστους η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας δεν βελτιώθηκε όπως προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο εράνισμα της 21/03/2015.

Οι εξελίξεις σχετικά με την Ασιατική Τράπεζα Υποδομών και Επενδύσεων και τα στοιχεία της Eurostat τεκμηριώνουν την αναγκαιότητα άσκησης πολυδιάστατης οικονομικής πολιτικής και υλοποίησης ενός προγράμματος ενδογενούς παραγωγικής ανασυγκρότησης προκειμένου η έξοδος της χώρας από την κρίση να γίνει προς όφελος των λαϊκών τάξεων.

COSCO ÊÏÍÔÅÉÍÅÑÓ ËÉÌÁÍÉ ÐÅÉÑÁÉÁ

 

 

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ε.Ε.;

Του Γιώργου Τοζίδη

 

Η ένταξη της Ιρλανδίας στο μηχανισμό «στήριξης» της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Ε.Κ.Τ.) και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Δ.Ν.Τ.) και η επικείμενη της Πορτογαλίας, μεταβάλλουν ουσιαστικά το τοπίο στην ευρωζώνη. Αποδεικνύεται ότι δεν είναι, μόνον, η διαφθορά των Ελλήνων που ευθύνεται για την υπερχρέωση του ελληνικού κράτους αλλά πλέον τίθεται σε αμφισβήτηση η ίδια η αρχιτεκτονική της Ε.Ε. και της ευρωζώνης. Η ουσιαστική χρεοκοπία των 3 χωρών (που θα έχει και συνέχεια…), που όπως θα φανεί από την παράθεση των οικονομικών στοιχείων, δεν ανήκουν στο ίδιο υπόδειγμα οικονομικής ανάπτυξης, φαίνεται ότι οδηγεί στο τέλος της ευρωζώνης αλλά και της Ε.Ε., με τη μορφή, τουλάχιστον, που έχουν σήμερα.

 

Η δημοσιονομική κατάσταση των τριών χωρών

 

ΕΛΛΑΔΑ

2006

2007

2008

2009

Δημοσιονομικό έλλειμμα (% Α.Ε.Π.)

-5,7

-6,4

-9,4

-15,4

Δημόσιες δαπάνες (% Α.Ε.Π.)

44,8

46,4

48,9

53,1

Δημόσια έσοδα (% Α.Ε.Π.)

39

39,8

39,6

37,8

Δημόσιο χρέος

(% Α.Ε.Π.)

106,1

105

110,3

126,8

Πηγή : ΕΛΛ.ΣΤΑΤ. (τα στοιχεία για το έλλειμμα και το χρέος μετά την τελευταία αναθεώρηση), Eurostat (yearbook 2009).

 

ΙΡΛΑΝΔΙΑ

2006

2007

2008

2009

Δημοσιονομικό έλλειμμα (% Α.Ε.Π.)

2,9

0,0

-7,3

-14,4

Δημόσιες δαπάνες (% Α.Ε.Π.)

34,4

36,8

42,7

48,9

Δημόσια έσοδα (% Α.Ε.Π.)

37,4

36,8

35,4

34,5

Δημόσιο χρέος

(% Α.Ε.Π.)

24,8

25

44,3

65,5

Πηγή : Eurostat (yearbook 2009)

 

 

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

2006

2007

2008

2009

Δημοσιονομικό έλλειμμα (% Α.Ε.Π.)

-4,1

-2,8

-2,9

-9,3

Δημόσιες δαπάνες (% Α.Ε.Π.)

44,5

43,8

43,6

48,2

Δημόσια έσοδα (% Α.Ε.Π.)

40,5

40,9

40,6

38,8

Δημόσιο χρέος

(% Α.Ε.Π.)

63,9

62,7

65,3

76,1

Πηγή : Eurostat (yearbook 2009)

Continue reading